Chuyển đổi xanh - hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững

TP Cần Thơ sở hữu tiềm năng lớn về nông nghiệp tuần hoàn nhờ tận dụng hiệu quả phụ phẩm cây trồng, vật nuôi và thủy sản. Trong kỷ nguyên số, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số giúp thành phố xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp xanh, giảm phát thải và chủ động thích ứng biến đổi khí hậu.

Xu thế chuyển đổi xanh

Trong hành trình chuyển đổi xanh, các mô hình nông nghiệp tuần hoàn luôn được khuyến khích, nhân rộng. Theo PGS.TS. Nguyễn Thanh Bình, Viện Mekong, kinh tế tuần hoàn khắc phục mô hình kinh tế tuyến tính bằng việc áp dụng nguyên lý 3R trong sản xuất và tiêu dùng: reuse (tái sử dụng), recycle (tái chế) và reduce (giảm tài nguyên đầu vào).

Trồng rau an toàn trong nhà lưới tại một hộ dân ở phường Cái Răng.

“Đó là tiến trình tư duy hệ thống, thiết kế khép kín chu trình dinh dưỡng đạm, lân, carbon, năng lượng và nước phù hợp với điều kiện sinh thái và xã hội. Đồng thời, quan tâm đến tất cả sinh vật trong hệ thống kể cả vi sinh vật (nấm, vi khuẩn), thực vật, động vật, thậm chí côn trùng vì chúng là các tác nhân trong mạng lưới thức ăn. Mô hình kinh tế tuần hoàn còn là nơi ứng dụng hiệu quả khoa học công nghệ, AI và dữ liệu lớn...” - PGS.TS. Nguyễn Thanh Bình cho biết.

Cụ thể, mô hình tái sử dụng rơm rạ trong sản xuất lúa tại thành phố, GS.TS. Lê Vĩnh Thúc, Khoa Khoa học cây trồng, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, cho rằng thay vì xem rơm rạ là phụ phẩm cần loại bỏ sau thu hoạch, cần tiếp cận rơm rạ như một nguồn tài nguyên sinh học có khả năng tạo ra giá trị gia tăng thông qua các hoạt động tái sử dụng và tái chế. Rơm rạ có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho sản xuất nấm rơm, phân hữu cơ, biochar, vật liệu sinh học, năng lượng sinh học và nhiều sản phẩm có giá trị khác. Quá trình tái sử dụng rơm rạ còn có thể tạo ra liên kết giữa các hoạt động sản xuất trong nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, sản xuất nấm, chế biến phụ phẩm và cải tạo đất, góp phần hình thành các dòng vật chất khép kín hơn trong hệ thống sản xuất.

Từ lợi thế, tiềm năng phát triển nông nghiệp xanh, nhiều nguồn tài chính xanh đến từ các tổ chức trong và ngoài nước cũng dần được gợi mở. Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Quản lý Dự án Quỹ Khí hậu và Phát triển Hà Lan (DFCD), dự án đầu tư trọng tâm vào mảng nước (hệ thống nước và hệ sinh thái nước ngọt thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và bảo vệ con người) và mảng sử dụng đất (lâm nghiệp cho tương lai, tăng cường an ninh lương thực với nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu). Năm 2026-2027, ĐBSCL nói chung, TP Cần Thơ nói riêng, DFCD tập trung mở rộng kênh tiếp cận tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã; chia sẻ, nâng cao năng lực chuẩn bị hồ sơ và kêu gọi đầu tư cho doanh nghiệp, hợp tác xã; thực hành tiêu chí ESG…

Kết nối, phát huy nguồn lực

Để các mô hình kinh tế xanh phát triển trong thực tiễn, PGS.TS. Nguyễn Thanh Bình đề xuất hoàn chỉnh khung pháp lý, xây dựng bộ tiêu chí “đo lường” hiệu quả các mô hình kinh tế tuần hoàn ở cả góc độ kinh tế, xã hội và môi trường. Cùng với đó, tập trung nâng cao nhận thức các chủ thể trong chuỗi cung ứng, từ nông dân đến các ban ngành, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Quá trình triển khai các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp cần gắn kết, lồng ghép với các chương trình, dự án triển khai tại địa phương để phát huy tối đa nguồn lực như việc hoàn thiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới chẳng hạn.

Mặt khác, các chuyên gia cùng cho rằng, chuyển đổi xanh trong nông nghiệp cần tiếp tục triển khai song hành với ứng dụng khoa học công nghệ, số hóa ngành nông nghiệp. Ông Lâm Nguyễn Hải Long, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam, nhấn mạnh: Chuyển đổi số trong nông nghiệp không phải là thay đổi những thứ lớn lao, mà là đưa công cụ số “cầm tay chỉ việc”, chi phí tối ưu, dễ vận hành đến người nông dân. Đó là bản sao số và AIoT giúp bà con ngồi ở nhà vẫn biết chính xác độ mặn của nước ngoài kênh, dự báo chính xác thời tiết để ra quyết định tưới tiêu. Hoặc làm sao để đưa trái xoài, ký gạo vươn ra toàn cầu, bứt phá doanh thu qua sàn thương mại điện tử và nghệ thuật livestream chốt đơn…

Nhiều ý kiến cho rằng thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp cần phát huy vai trò liên kết giữa các bên. GS.TS. Lê Vĩnh Thúc nhấn mạnh: “Hộ nông dân riêng lẻ rất khó tổ chức một chuỗi tuần hoàn rơm rạ hiệu quả. Hợp tác xã có thể đóng vai trò trung gian để lập kế hoạch thu gom rơm, đầu tư hoặc thuê máy cuộn rơm, ký hợp đồng với doanh nghiệp, phân phối lợi ích cho thành viên... Khi đó, rơm rạ có thể trở thành một loại hàng hóa phụ trợ của ngành lúa gạo. Một hợp tác xã không chỉ bán lúa mà còn bán gạo, rơm, compost và các sản phẩm phụ khác. Về phía cán bộ địa phương sẽ đóng vai trò đầu mối hỗ trợ các thủ tục, kết nối giữa nhà khoa học với hợp tác xã để thực hiện được tốt hơn”.

Bài, ảnh: MỸ THANH

Nguồn:baocantho.com.vn Copy link

Tags: Chuyển đổi xanh , chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững

Chuyển đổi xanh - hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững

Tin liên quan