Chung tay giúp nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn 

Thay đổi tư duy sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) an toàn, trách nhiệm là yêu cầu cấp thiết để nâng cao giá trị nông sản. Nhờ sự đồng hành của cơ quan chức năng và doanh nghiệp, nông dân đang tích cực chuẩn hóa quy trình canh tác, hướng tới sản xuất nông nghiệp xanh, bền vững.

Người dân tìm hiểu các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học được doanh nghiệp giới thiệu tại diễn đàn thuốc bảo vệ thực vật vùng ĐBSCL năm 2026, tổ chức tại TP Cần Thơ.

Thuốc BVTV là vật tư quan trọng giúp bảo vệ năng suất, chất lượng nông sản và bảo đảm an ninh lương thực. Tuy nhiên, việc lạm dụng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, môi trường và gây tồn dư hóa chất. Do đó, nông dân cần sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm. Đây là nền tảng tối ưu chi phí, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.

Số liệu tổng hợp từ ngành chức năng các địa phương cho thấy, lượng thuốc BVTV sử dụng bình quân cả nước khoảng 3,42 kg/ha gieo trồng, mức sử dụng bình quân của Việt Nam tương đương Thái Lan và thấp hơn so với nhiều nước trên thế giới. Tuy nhiên, mức độ sử dụng thuốc BVTV tại các địa phương và vùng miền ở nước ta có sự chênh lệch khá lớn. Đáng chú ý, thuốc BVTV hóa học chiếm 80,54% tổng lượng sử dụng. Vùng ĐBSCL sử dụng lượng thuốc BVTV tới 5,05 kg/ha, trong đó thuốc hóa học là 4,25 kg/ha, cao hơn 54% so với bình quân cả nước. Nguyên nhân do vùng ĐBSCL thâm canh lúa 2-3 vụ, áp lực sinh vật gây hại cao, nông dân còn giữ thói quen sử dụng thuốc theo định kỳ và khả năng tiếp cận thuốc sinh học hạn chế.

Từ thực tế trên, đòi hỏi nông dân vùng ĐBSCL thay đổi tư duy trong sử dụng thuốc BVTV và bảo vệ cây trồng, nhất là trong sản xuất lúa. Thay vì phụ thuộc vào thuốc hóa học, nông dân cần tăng cường thăm đồng, nhận diện đúng dịch hại, bảo vệ thiên địch và áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp. Chú ý giảm sử dụng thuốc BVTV hóa học, tăng cường sử dụng các loại thuốc sinh học trong vùng Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030. Qua đó, nhằm giảm chi phí, bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng, nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Bà Bùi Thanh Hương, Trưởng phòng Quản lý thuốc BVTV, Cục Trồng trọt và BVTV thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Thời gian qua, công tác quản lý và sử dụng thuốc BVTV đã đạt nhiều kết quả. Song, mức sử dụng trên một đơn vị canh tác tại một số địa phương vẫn còn cao. Tình trạng lạm dụng thuốc hóa học vẫn xảy ra ở một số nơi. Ngành Nông nghiệp và Môi trường đã loại bỏ 14 hoạt chất có nguy cơ cao, tương ứng 1.706 tên thương phẩm khỏi danh mục thuốc BVTV. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển thuốc sinh học nhằm thay thế từng bước các sản phẩm hóa học có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và môi trường. Hiện danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam có 132 hoạt chất sinh học, chiếm 25,34% tổng số hoạt chất đăng ký. Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng thực tế mới đạt 19,46%, cho thấy dư địa mở rộng ứng dụng thuốc sinh học trong sản xuất còn lớn.

Thay đổi tư duy sử dụng thuốc BVTV an toàn và trách nhiệm trở thành bài toán bắt buộc để nâng tầm giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản Việt. Thông qua định hướng sát sao từ cơ quan chức năng cùng sự đồng hành của doanh nghiệp, nông dân đang tích cực chuẩn hóa canh tác, chung tay kiến tạo một nền nông nghiệp xanh, bền vững. Theo Cục Trồng trọt và BVTV, giai đoạn 2021-2025, đơn vị đã phối hợp các địa phương, cùng với 14 doanh nghiệp tổ chức 30.604 lớp tập huấn trực tiếp và trực tuyến, thu hút hơn 1,07 triệu lượt nông dân tham gia. Song song đó, đã triển khai thành công nhiều mô hình sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, với diện tích trên 2.000ha. Nhờ sự phối hợp giữa các bên đã đẩy mạnh hoạt động hướng dẫn nông dân trong thu gom, xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng; đã xây dựng 265 bể chứa và thu gom, xử lý 228,2 tấn bao gói thuốc BVTV theo quy định.

Theo bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, nhờ sự phối hợp giữa cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân, Cần Thơ đã đẩy mạnh tập huấn sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả, có kiểm soát. Nông dân được hướng dẫn tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”, bảo đảm thời gian cách ly, ưu tiên giải pháp sinh học, sinh thái và bảo vệ thiên địch. Đồng thời, địa phương tích cực nhân rộng mô hình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp và sử dụng thuốc an toàn trên lúa cùng nhiều loại cây trồng khác. Qua đó, giúp nông dân chuyển từ tập quán truyền thống sang kỹ thuật tiên tiến nhằm giảm chi phí, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG