ActionAid Quốc tế tại Việt Nam phối hợp với Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Cà Mau vừa tổ chức Hội thảo “Quản lý chất thải nông nghiệp vì môi trường bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long - Chia sẻ kết quả Dự án K1 và khuyến nghị chính sách”.
Hội thảo nằm trong khuôn khổ Dự án K1 “Tăng cường năng lực chuyển dịch năng lượng tái tạo và quản lý chất thải vì sự bền vững môi trường tại ĐBSCL”, triển khai giai đoạn 2024-2026 với sự hỗ trợ của Quỹ ChorogUsan (CFK) và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA). Dự án được thực hiện tại Cà Mau và TP Cần Thơ.
ĐBSCL là vùng kinh tế trọng điểm về sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng, chế biến và xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, quy mô sản xuất ngày càng mở rộng cũng kéo theo áp lực lớn đối với công tác thu gom, xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm môi trường.
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của TP Cần Thơ đạt gần 783.000 tấn, trong đó nuôi trồng gần 706.000 tấn. Tại Cà Mau, tổng sản lượng thủy sản ước đạt khoảng 1,27 triệu tấn, riêng nuôi trồng khoảng 908.000 tấn.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý chất thải từ chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản; bảo vệ tài nguyên đất, nước; giảm phát thải khí nhà kính và tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp.
Dự án K1 lan tỏa mô hình xử lý chất thải hiệu quả
Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung đánh giá kết quả triển khai Dự án K1, chia sẻ kinh nghiệm từ những mô hình thực tiễn, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách quản lý chất thải nông nghiệp. Trong đó, chú trọng tăng cường phối hợp liên ngành, phát triển cơ chế tài chính, khuyến khích đầu tư công nghệ xử lý chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong giai đoạn 2026-2030.
Theo kết quả được chia sẻ tại hội thảo, tính đến tháng 10/2026, Dự án K1 đã hỗ trợ lắp đặt 403 mô hình khí sinh học (biogas), gồm 154 mô hình tại Cà Mau và 249 mô hình tại Cần Thơ.
Dự án cũng tổ chức 34 sự kiện truyền thông về nông nghiệp bền vững, quản lý chất thải trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và chất thải nhựa, tiếp cận 17.621 người. Trong đó, có 20 sự kiện dành cho học sinh và 14 sự kiện dành cho người trưởng thành trong cộng đồng.
Khảo sát cuối dự án ghi nhận lượng chất thải chưa qua xử lý tại các hộ chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản được hỗ trợ lắp đặt biogas giảm 89%. Kết quả này cho thấy hiệu quả bước đầu của việc kết hợp giải pháp công nghệ với sự tham gia chủ động của người dân.
Bên cạnh hỗ trợ kỹ thuật, dự án còn thúc đẩy mô hình quan trắc môi trường dựa vào cộng đồng; thành lập các nhóm Tương lai Xanh, nhóm Tự quản môi trường với lực lượng nòng cốt là phụ nữ và thanh niên. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng, thực hiện hương ước bảo vệ môi trường tại 6 xã, phường thuộc địa bàn dự án.
Phát huy vai trò cộng đồng, hướng tới kinh tế tuần hoàn
Các đại biểu trao đổi, thảo luận, đề xuất giải pháp quản lý chất thải trong sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, góp phần bảo vệ môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững vùng ĐBSCL (Ảnh: T.N).
Bà Hoàng Phương Thảo - Trưởng đại diện ActionAid Quốc tế tại Việt Nam cho biết, thông qua Dự án K1, tổ chức mong muốn các giải pháp quản lý chất thải không chỉ dừng lại ở việc đưa công nghệ vào sản xuất mà còn tạo ra những thay đổi thiết thực trong nhận thức và hành động của cộng đồng.
Theo bà Thảo, kinh nghiệm triển khai tại Cà Mau và Cần Thơ cho thấy cần kết hợp các mô hình kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời phát huy sự tham gia của người dân, nhất là phụ nữ và thanh niên. ActionAid sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng và các đối tác nhằm thúc đẩy những giải pháp hiệu quả, có khả năng duy trì và nhân rộng.
Từ góc độ cộng đồng, Thái Yến Linh, thành viên Nhóm Tự quản môi trường tại xã Long Điền (tỉnh Cà Mau), chia sẻ việc tham gia nhóm giúp em tự tin hơn trong đóng góp giải quyết các vấn đề môi trường tại địa phương. Thông qua các hoạt động tập huấn, trao đổi và giám sát, các thành viên được nâng cao kiến thức, chủ động xác định những vấn đề cần ưu tiên và tham gia bảo vệ môi trường.
Theo ông Nguyễn Văn Hòa - Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Cà Mau, Trưởng Ban Quản lý Dự án K1 tại Cà Mau, ĐBSCL có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế cả nước nhưng đang chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở và ô nhiễm môi trường.
Đối với Cà Mau, địa phương có thế mạnh về kinh tế biển, nuôi trồng và chế biến thủy sản, việc phát triển kinh tế gắn với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu là yêu cầu cấp thiết.
Ông Hòa cho rằng, nếu không được thu gom, xử lý hiệu quả, chất thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản có thể gây ô nhiễm đất, nước, không khí, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đời sống người dân. Ngược lại, nếu được tận dụng hợp lý, chất thải và phụ phẩm nông nghiệp có thể trở thành nguồn tài nguyên phục vụ sản xuất, tạo thêm giá trị kinh tế.
Tại Cà Mau, Dự án K1 được triển khai ở các xã Long Điền, Định Thành, Gành Hào và Đông Hải, với tổng vốn viện trợ không hoàn lại gần 10 tỷ đồng. Theo ông Hòa, dự án đã hỗ trợ xây dựng 192 mô hình biogas, góp phần xử lý chất thải hữu cơ, tạo nguồn năng lượng phục vụ sinh hoạt, sản xuất và giảm ô nhiễm môi trường tại các hộ gia đình.
Cùng với đó, các nhóm Tương lai Xanh, nhóm Tự giám sát môi trường được thành lập; nhiều hoạt động tập huấn, truyền thông về bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo và quản lý chất thải được tổ chức. Vai trò của phụ nữ, thanh niên và người dân cũng được chú trọng phát huy.
“Những kết quả trên là minh chứng cho hiệu quả phối hợp giữa tổ chức quốc tế, chính quyền địa phương và cộng đồng. Các mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, có sự tham gia và đồng thuận của người dân sẽ có khả năng duy trì, phát huy hiệu quả và nhân rộng trong thời gian tới”, ông Nguyễn Văn Hòa nhấn mạnh.
Thông qua hội thảo, các bên kỳ vọng những kinh nghiệm và kết quả thực tiễn từ Dự án K1 sẽ tiếp tục được chuyển hóa thành các khuyến nghị chính sách thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất thải nông nghiệp, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường bền vững tại ĐBSCL.
Trọng Nghĩa



