Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La phát huy giá trị đa dụng của rừng

Phát triển đa dạng sinh học tại khu bảo tồn

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La (Sơn La) được thành lập năm 2016, nằm trên địa bàn 3 xã Chiềng Lao, Mường La và Ngọc Chiến, thuộc sườn Đông Nam dãy Hoàng Liên Sơn. Địa hình khu vực cao, dốc, chia cắt mạnh, nhiều đỉnh cao trên 1.000m, tạo nên hệ sinh thái rừng đặc trưng.

Ban Quản lý được giao quản lý gần 18.000ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó trên 14.000ha đất có rừng. Giai đoạn 2021 đến nay, đơn vị đã quản lý, bảo vệ toàn bộ diện tích được giao; diện tích có rừng tăng hơn 540ha so với năm 2020. Ban Quản lý đã giao khoán trên 483ha rừng cho 23 cộng đồng bản và nhóm hộ của 4 xã vùng đệm; đóng 625 cọc mốc ranh giới; tổ chức các đợt tuần tra rừng từ 3-4 ngày/đợt, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng.

Cùng với tuần tra, kiểm soát, đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Công an, dân quân và kiểm lâm địa bàn thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng. Thời gian vừa qua, Ban Quản lý đã tổ chức 80 đợt tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp và bảo tồn đa dạng sinh học được tổ chức tại 38 bản vùng đệm; 100% số bản vùng đệm đã ký cam kết bảo vệ rừng.

Công tác tuyên truyền được triển khai bằng nhiều hình thức như: Phát tờ rơi, lắp đặt biển tuyên truyền, sử dụng loa phát thanh, loa di động; tổ chức hoạt động ngoại khóa tại trường học và quảng bá hình ảnh khu bảo tồn tại các lễ hội ở địa phương.

Ông Lê Tuấn Anh, Giám đốc Ban Quản lý KBTTN Mường La cho biết, từ các chương trình, dự án, Ban đã trồng mới trên 985ha rừng, riêng năm 2026 trồng hơn 213ha; khoanh nuôi tái sinh 500ha. Bình quân mỗi năm, nguồn thu từ cung ứng dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 10 tỷ đồng, góp phần duy trì hoạt động bảo vệ rừng và chi trả cho các cộng đồng nhận khoán.

Một trong những giá trị nổi bật của Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La là nguồn tài nguyên đa dạng sinh học phong phú. Qua điều tra, khu bảo tồn ghi nhận 1.015 loài thực vật, 361 loài động vật và 265 loài côn trùng; nhiều loài nằm trong Danh lục đỏ thế giới và Sách đỏ Việt Nam.

Quá trình theo dõi cũng ghi nhận sự phân bố của nhiều loài động vật quý hiếm như: Gấu, sơn dương, nai, cầy vằn, cu li, voọc xám, khỉ, gà lôi, rùa, cá cóc Tam Đảo… Đặc biệt, khu bảo tồn hiện có khoảng 12-13 đàn vượn đen tuyền, với khoảng 38 cá thể.

Từ tháng 12/2022 đến nay, lực lượng tuần rừng đã ghi hình, chụp ảnh được hai đàn vượn, gồm các cá thể đực, cái và một cá thể non kiếm ăn vào sáng sớm tại các khu vực Hua Kẻ, Hua Khoa, Nà Un, Hang Ía. Đây là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ theo dõi, nghiên cứu và tuyên truyền bảo tồn.

Ông Đỗ Văn Trụ, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La đánh giá cao kết quả của đơn vị; đồng thời đề nghị Ban Quản lý Mường La tiếp tục bảo vệ tốt diện tích rừng được giao, tăng cường tuần tra, giám sát và quan tâm bảo tồn các loài động, thực vật quý hiếm. Từ đó, tạo dấu ấn riêng cho khu bảo tồn, thu hút các nhà khoa học, tổ chức quốc tế và du khách đến nghiên cứu, trải nghiệm.

Ông Đỗ Văn Trụ yêu cầu các hình ảnh, tư liệu về động vật hoang dã do lực lượng tuần rừng ghi lại cần được khai thác hiệu quả trong công tác tuyên truyền, nhất là hoạt động ngoại khóa tại các trường học, góp phần nâng cao nhận thức bảo vệ thiên nhiên cho học sinh và người dân vùng đệm.

Để người dân bám rừng và bảo vệ rừng

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La, khu bảo tồn trải dài trên địa bàn 3 xã, có gần 42km đường ranh giới giáp tỉnh Lào Cai; vùng lõi tiếp giáp với khu vực chăn thả gia súc của người dân các địa phương thuộc tỉnh Yên Bái cũ. Địa bàn rộng, địa hình hiểm trở gây khó khăn cho việc tuần tra, phát hiện vi phạm và kiểm soát nguy cơ cháy rừng. Các tuyến đường tuần tra, trạm dừng chân và trạm quan sát lửa rừng còn thiếu; việc theo dõi tài nguyên rừng từ trên cao chưa đáp ứng yêu cầu.

Đời sống của một bộ phận người dân vùng đệm còn khó khăn, sinh kế phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng. Tình trạng thiếu đất sản xuất, nhu cầu sử dụng gỗ làm nhà và nguyên liệu phục vụ sinh hoạt tiếp tục tạo sức ép lên rừng. Nhận thức của một bộ phận người dân về vai trò của rừng đặc dụng còn hạn chế.

Để người dân hiểu rõ về công tác bảo vệ rừng, yên tâm bám rừng, Ban Quản lý đã sử dụng hiệu quả nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng và các chương trình hỗ trợ phát triển vùng đệm; phối hợp xây dựng những mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân địa phương. Cùng với đó, Ban Quản lý tập trung khai thác các giá trị của rừng được thực hiện thận trọng, có lộ trình, không ảnh hưởng đến mục tiêu bảo tồn và sự ổn định của hệ sinh thái, nhưng vẫn bảo đảm sinh kế cho người dân.

Ông Lê Tuấn Anh, Giám đốc Ban Quản lý KBTTN Mường La cho hay, Ban đang đề xuất với Sở Nông nghiệp và Môi trường đầu tư trạm quan sát, cảnh báo cháy rừng và thiết bị bay không người lái phục vụ giám sát tài nguyên rừng. Qua đó, nâng cao công tác quản lý và bảo vệ rừng.

Theo ông Lê Tuấn Anh, Ban đang tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý rừng; sử dụng các phần mềm, máy tính bảng và bản đồ số trong tuần tra; từng bước xây dựng dữ liệu về hiện trạng rừng, khu vực phân bố các loài nguy cấp, quý hiếm và những điểm có giá trị cảnh quan; đồng thời tiếp tục phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức trong, ngoài nước triển khai các chương trình nghiên cứu khoa học, theo dõi đa dạng sinh học.