Không chỉ là "hạt nhân" kinh tế quốc gia, Thành phố đang định vị lại tầm vóc trong một không gian phát tích hợp, lấy đột phá thể chế và minh bạch tài chính làm đòn bẩy chiến lược.
Động lực tăng trưởng chiến lược của cả nước
Đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững, việc định vị đúng vai trò của TP. Hồ Chí Minh mang ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ nền kinh tế. Theo chuyên gia kinh tế - TS. Trần Du Lịch, TP. Hồ Chí Minh mới, với diện tích hơn 6.772 km2, dân số khoảng 14 triệu người, là không gian phát triển đặc biệt, hội tụ đầy đủ điều kiện để tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm đối mới sáng tạo và hội nhập quốc tế của cả nước.
Chuyên gia kinh tế - TS. Trần Du Lịch. Ảnh: Thanh Minh
Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh đóng góp gần 1/4 GDP, hơn 37% tổng thu ngân sách và chiếm khoảng 1/3 số doanh nghiệp đang hoạt động trên phạm vi toàn quốc. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô kinh tế lớn nhất cả nước, mà còn cho thấy vị thế then chốt của Thành phố trong cấu trúc phát triển quốc gia. Trên nền tảng đó, TP. Hồ Chí Minh đang được định hình với năm trụ cột tăng trưởng chiến lược mang tính dài hạn.
Thứ nhất, Thành phố là trung tâm công nghiệp truyền thống gắn với công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, hình thành vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ với dư địa gần 50.000 ha đất công nghiệp, giữ vai trò quan trọng trong tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ hai, dịch vụ cảng và logistics với hệ thống cảng biển, cảng hàng không, cảng cạn, đặc biệt là cụm cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ gắn với khu thương mại tự do "Cái Mép Hạ", tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Thứ ba, trung tâm tài chính và thương mại quốc tế, nơi tập trung và phân bố các dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế.
Thứ tư, du lịch và công nghiệp du lịch dựa trên lợi thế biển, đảo, sinh thái rừng, di sản văn hóa - lịch sử, hình thành vùng du lịch động lực của Đông Nam Bộ và điểm đến của du lich MICE.
Thứ năm, khai thác lợi thế đô thị hóa nhanh để phát triển thị trường bất động sản công nghiệp, đô thị, du lịch và hạ tầng dịch vụ, tạo hiệu ứng lan tỏa cho các ngành kinh tế khác.
Để hiện thực hóa định vị này, hàng loạt nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là Nghị quyết số 260 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98, đang từng bước hình thành khung pháp lý mở rộng phân cấp, phân quyền theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".
Theo TS. Trần Du Lịch, giai đoạn 2026 - 2035 có ý nghĩa quyết định trong mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp. Để xác lập vai trò động lực tăng trưởng của cả nước, TP. Hồ Chí Minh cần duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP cao hơn bình quân cả nước từ 1,1 - 1,2 lần; tức bình quân trong giai đoạn 2026 - 2035 kinh tế trên địa bàn Thành phố phải tăng trưởng bình quân hằng năm 2 con số (11 - 12%/năm) và duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong 10 năm tiếp theo (2036 - 2045) khoảng 9 - 10%/năm. Quan trọng hơn, Thành phố phải là nơi thể hiện rõ nét nhất "tính thị trường" của nền kinh tế, bảo đảm tăng trưởng đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội, phúc lợi người dân và môi trường sống.
Không chỉ là đầu tàu về kinh tế, TP. Hồ Chí Minh còn được kỳ vọng đi đầu trong chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu net-zero; thực hiện "chuyển đổi kép" cả về kinh tế và đời sống xã hội. Việc đưa không gian số và không gian văn hóa sáng tạo đi sâu vào đời sống đô thị sẽ tạo nên bản sắc phát triển mới, nâng cao chất lượng sống của người dân.
Không gian phát triển mới và yêu cầu cải cách mạnh mẽ
Ở góc độ quy hoạch và không gian phát triển, ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh - cho rằng, việc tái cấu trúc đơn vị hành chính cấp tỉnh theo tinh thần Nghị quyết số 60-NQ/TW đã hình thành một thực thể hành chính mới khi TP. Hồ Chí Minh sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Đây là không gian phát triển đặc biệt quan trọng của vùng Đông Nam Bộ, tạo nền tảng để Thành phố tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.
Ông Phạm Bình An - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Thanh Minh
Tiềm năng vượt trội của TP. Hồ Chí Minh mới đến từ sự tích hợp và bổ trợ lẫn nhau của ba không gian phát triển. Khu vực trung tâm TP. Hồ Chí Minh (cũ) giữ vai trò hạt nhân về tài chính, dịch vụ, công nghệ cao và kết nối quốc tế; Bình Dương (cũ) là thủ phủ công nghiệp công nghệ cao với hệ thống khu công nghiệp hiện đại, năng lực sản xuất lớn; còn Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) phát triển kinh tế biển, logistics, du lịch và năng lượng sạch, hình thành trục xuất nhập khẩu chiến lược cho toàn vùng. Cấu trúc này tạo nên một hệ sinh thái kinh tế liên vùng chặt chẽ, giảm tải cho đô thị lõi và thúc đẩy phát triển cân bằng, bền vững.
Bước sang năm 2026, năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch 5 năm 2026 - 2030, TP. Hồ Chí Minh lựa chọn chủ đề hành động: "Hoàn thiện tổ chức bộ máy - khai thông thể chế - đột phá hạ tầng - nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân", thể hiện quyết tâm tăng tốc ngay từ đầu nhiệm kỳ.
Chuyên gia tài chính - Nguyễn Trí Hiếu. Ảnh: NVCC
Ở góc độ tài chính - ngân hàng chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cho rằng TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo hàng đầu của Việt Nam, đồng thời là cửa ngõ hội nhập quốc tế sâu rộng. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, Thành phố sở hữu ba lợi thế nổi trội: trung tâm tài chính - thương mại lớn nhất cả nước, giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng; nằm trên trục giao thông chiến lược của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, thuận lợi kết nối đường biển và hàng không; có mức độ tiếp xúc cao nhất với các nhà đầu tư nước ngoài và các định chế tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, để xứng đáng với vị thế đó, TP. Hồ Chí Minh cần thực hiện những cải cách mạnh mẽ. Trước hết, nâng cao tính minh bạch tài chính. Minh bạch trong ngân hàng, thị trường chứng khoán, kế toán, kiểm toán và ngân sách công là yêu cầu kỹ thuật, nền tảng để thu hút dòng vốn chất lượng cao và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Khi được trao thêm thực quyền, cơ chế và nguồn lực phù hợp, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phát huy vai trò "đầu tàu", dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam bước vững chắc vào kỷ nguyên phát triển mới - giàu mạnh, thịnh vượng và bền vững.
TP. Hồ Chí Minh tập trung mọi nguồn lực để bứt phá, hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026.
