Ngành dệt may trước sức ép lớn: Công nghệ trở thành 'chìa khóa sống còn'

Công nghệ thông minh mở ra giai đoạn phát triển mới 

Những năm qua, cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, nhiều doanh nghiệp trong ngành dệt may đang xác định đổi mới công nghệ là nền tảng để duy trì năng lực cạnh tranh và nâng cao giá trị sản xuất. Không chỉ dừng lại ở việc tăng sản lượng, xu hướng phát triển mới của ngành đang hướng đến tích hợp các giải pháp công nghệ thông minh, tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả vận hành.

Trả lời phóng viên Báo Công Thương, ông Wu Liang Jie, Chủ tịch Hikari (Shanghai), cho biết, lợi thế cạnh tranh trong ngành thiết bị và sản xuất hiện nay không còn nằm ở quy mô hay chi phí lao động thấp, mà ở khả năng ứng dụng các công nghệ thông minh vào thực tiễn sản xuất. Trong hơn một thập kỷ qua, doanh nghiệp đã tập trung đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, từng bước thương mại hóa các giải pháp công nghệ tiên tiến nhằm hỗ trợ ngành may mặc toàn cầu, trong đó có Việt Nam, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

"Ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước những thách thức mới như chi phí lao động gia tăng và nguồn nhân lực ngày càng khan hiếm. Tuy nhiên, đây là quy luật phát triển chung của nhiều quốc gia khi bước sang giai đoạn công nghiệp hóa sâu hơn. Điều quan trọng là ngành cần chuyển sang giai đoạn phát triển dựa trên công nghệ, quản trị hiện đại và tư duy vận hành mới, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào lợi thế lao động", ông Wu Liang Jie nhấn mạnh.

Ở góc độ dài hạn, lãnh đạo doanh nghiệp này cho rằng, Việt Nam hoàn toàn có thể hướng tới mục tiêu trở thành “thương hiệu nhà máy” của ngành dệt may toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng ngành thời trang thế giới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc sớm ứng dụng công nghệ mới sẽ giúp doanh nghiệp tạo lợi thế cạnh tranh, nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng khả năng đáp ứng các yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế.

Cùng quan điểm về vai trò của công nghệ, ông Kiều Văn Hưng, Giám đốc Kinh doanh hệ thống Công ty TNHH Phồn Thịnh – Tae Gwang cho biết trong khoảng 2–3 năm gần đây, nhiều doanh nghiệp dệt may lớn tại Việt Nam đã đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa và số hóa trong sản xuất nhằm thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu dệt may.

Theo ông Hưng, áp lực từ các nhãn hàng quốc tế về giảm phát thải carbon, tiết kiệm năng lượng và minh bạch chuỗi cung ứng đang buộc doanh nghiệp phải cải tạo nhà máy theo hướng xanh hóa và hiện đại hóa. Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi này, các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ đã triển khai khảo sát thực tế tại nhà máy, từ đó đưa ra các phương án nâng cấp thiết bị phù hợp với năng lực tài chính và điều kiện vận hành của từng doanh nghiệp.

"Một điểm đáng chú ý là mức độ tự động hóa trong các doanh nghiệp dệt may Việt Nam hiện đã đạt khoảng từ 30% trở lên ở nhiều nhà máy, cho thấy quá trình chuyển đổi công nghệ đang diễn ra khá rõ nét. Việc kết hợp robot, máy móc và lao động trong dây chuyền sản xuất giúp rút gọn nhiều công đoạn, giảm chi phí nhân công nhưng vẫn bảo đảm chất lượng sản phẩm ổn định.

Xu hướng chuyển đổi công nghệ trong ngành dệt may hiện nay không chỉ nhằm giải quyết bài toán nhân lực, mà còn hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu suất sản xuất, tối ưu chi phí và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế", ông Kiều Văn Hưng chia sẻ.

Vượt rào cản chuyển đổi để nâng cao năng suất và ổn định sản xuất

Dù xu hướng tự động hóa và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, quá trình triển khai trên thực tế vẫn đặt ra không ít thách thức đối với doanh nghiệp, đặc biệt là về nguồn lực con người và khả năng thích nghi với công nghệ mới.

Ông Ham Kwan Sooh, Giám đốc Kinh doanh quốc tế Công ty TNHH Phồn Thịnh – Tae Gwang cho biết nhiều doanh nghiệp dệt may, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đang chuyển từ tư duy đầu tư ngắn hạn sang chiến lược phát triển dài hạn và bền vững hơn. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là mở rộng sản lượng, tận dụng lao động giá rẻ, thì hiện nay doanh nghiệp đã chú trọng hơn đến tự động hóa, tiết kiệm năng lượng và quản lý dữ liệu sản xuất.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất trong quá trình chuyển đổi công nghệ không chỉ nằm ở chi phí đầu tư ban đầu, mà còn là khả năng thích nghi của đội ngũ vận hành. Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc đào tạo nhân lực kỹ thuật, làm quen với phương thức sản xuất mới hoặc đánh giá hiệu quả đầu tư trong giai đoạn đầu triển khai.

"Đặc thù của ngành may mặc là thường xuyên thay đổi mẫu mã và đơn hàng, đòi hỏi hệ thống sản xuất phải có tính linh hoạt cao. Điều này khiến một số doanh nghiệp còn băn khoăn về khả năng áp dụng tự động hóa trên nhiều dòng sản phẩm khác nhau. Vì vậy, việc lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp với từng nhà máy, từng loại sản phẩm đang trở thành yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả chuyển đổi", ông Ham Kwan Sooh nhấn mạnh.

Từ thực tiễn sản xuất, ông Đặng Duy Quang, Giám đốc Nhà máy Quốc tế Phong Phú – Chi nhánh Long An cho biết, tự động hóa đang đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định sản xuất, đặc biệt trong bối cảnh lao động biến động và chi phí đầu vào tăng cao.

Theo ông Quang, sau khi áp dụng các quy trình tự động hóa, năng suất của nhà máy đã tăng đáng kể, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công. Nhờ đó, doanh nghiệp vẫn duy trì được đơn hàng ổn định và bảo đảm thu nhập cho người lao động, ngay cả trong giai đoạn thị trường nhiều biến động.

"Chi phí đầu tư công nghệ có thể là thách thức trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ mang lại hiệu quả rõ rệt thông qua việc gia tăng năng suất và tối ưu chi phí sản xuất. Khi năng suất được cải thiện, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa để cân đối lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh", ông Đặng Duy Quang khẳng định.

Nhìn chung, trong bối cảnh ngành dệt may đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, việc ứng dụng công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và phát triển sản xuất theo hướng xanh và bền vững sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu.