Mỹ kêu gọi một số nước châu Âu thực hiện cam kết
Theo báo cáo Euronews, vừa qua, Mỹ kêu gọi các nước châu Âu giải phóng thêm lượng dự trữ dầu khẩn cấp để kiềm chế giá năng lượng đang tăng vọt, trong bối cảnh Washington tuyên bố sẽ đưa thêm 40 triệu thùng dầu ra thị trường.
“Trong khi Hoa Kỳ và Nhật Bản đang thực hiện đúng cam kết của mình, một số quốc gia thành viên châu Âu chỉ mới cung cấp một phần nhỏ lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ mà họ đã cam kết”, Bộ trưởng Năng lượng Hoa Kỳ Chris Wright cho biết ngày 29/9 và nói thêm: “Chúng tôi kêu gọi mọi quốc gia thành viên thực hiện đầy đủ các cam kết của mình”.
Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xem xét lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel trong 90 ngày nhằm kiềm chế giá nhiên liệu trong nước trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Mỹ cho biết việc giải phóng lượng dầu mới nhất từ kho dự trữ chiến lược là một phần trong nỗ lực phối hợp nhằm ổn định thị trường dầu mỏ, khi tình trạng bất ổn ở Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh.
Giá dầu diesel tại Mỹ đã tăng vọt lên 7 USD/gallon, trong khi giá dầu thô Brent dao động trong khoảng 97-102 USD/thùng kể từ cuối tháng 9, tăng 25-30 USD/thùng so với mức trước xung đột Trung Đông. Việc gián đoạn vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, căng thẳng leo thang ở vịnh Aden và các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã gây thêm áp lực lên thị trường dầu mỏ vốn đã khan hiếm.
Ngày 29/9, Ủy viên Năng lượng châu Âu Dan Jørgensen cho biết EU đã chi thêm hơn 100 tỷ euro cho năng lượng trong năm nay, mà không nhận được thêm bất kỳ lượng khí đốt hoặc dầu mỏ nào.
Châu Âu vẫn còn nguồn dự trữ dầu đáng kể
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều phối việc giải phóng 400 triệu thùng dầu vào tháng 3, với sự đóng góp của EU khoảng 20%, ngay sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2.
Tuy nhiên, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol đã hạ thấp khả năng xảy ra một đợt xả dầu khẩn cấp phối hợp khác khi phát biểu với các phóng viên tại Dublin bên lề cuộc họp cấp bộ trưởng năng lượng ngày 29/9, ngay trước khi Washington đưa ra lời kêu gọi. Ông Birol cho biết việc tung ra thêm một lô dầu khác hiện không phải là ưu tiên và phần lớn lượng dầu đã cam kết vẫn chưa đến được thị trường.
Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. Ảnh: THX/TTXVN
“Khoảng hai phần ba lượng dầu dự trữ khẩn cấp đã được giải phóng và đưa ra thị trường và một phần ba nữa vẫn chưa được giải phóng”, ông Birol nhấn mạnh. Ông Birol cho biết thêm, các nước châu Âu đã nỗ lực đáng kể nhưng vẫn còn dự trữ cả dầu thô và các sản phẩm lọc dầu.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum cho rằng châu Âu có thể làm nhiều hơn nữa, đặc biệt về vấn đề nhiên liệu diesel. Ông Burgum nói với các phóng viên tại Washington ngày 29/9 rằng chính quyền Tổng thống Trump đang “thảo luận rất nhiều lựa chọn". Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các nước châu Âu “có rất nhiều trữ lượng dầu diesel”.
IEA chưa trả lời yêu cầu bình luận từ Euronews tính đến thời điểm bài báo được đăng tải. Châu Âu đã tích trữ một lượng dầu dự trữ khẩn cấp đáng kể, mặc dù lượng dự trữ này khác nhau đáng kể giữa các quốc gia.
Tính đến tháng 5/2025, các nước EU nắm giữ tổng cộng 108,6 triệu tấn dầu dự trữ khẩn cấp, bao gồm khoảng 43,5 triệu tấn dầu thô, 39 triệu tấn dầu diesel và dầu khí, và 10,4 triệu tấn xăng, theo Ủy ban châu Âu. Nguồn dự trữ này được phân bổ không đồng đều. Phần Lan có lượng dự trữ tương đương 178 ngày nhập khẩu ròng vào tháng 5/2025, so với 112 ngày ở Hy Lạp, 108 ngày ở Bỉ, 107 ngày ở Thụy Điển, 105 ngày ở Malta và 104 ngày ở Tây Ban Nha. Ireland nắm giữ số ngày tương đương 83 ngày, Cộng hòa Séc 79 ngày và Bulgaria 88 ngày. Ủy ban châu Âu vẫn chưa công bố các số liệu tương tự cho năm 2026.
Áp lực kép từ giá nhiên liệu và nguồn cung
Theo ông Francesco Sassi, trợ lý giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Oslo, lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ sẽ làm gia tăng áp lực lên người tiêu dùng và ngành công nghiệp châu Âu. Ông Sassi chia sẻ với tờ Euronews: “Hậu quả trước mắt sẽ là kịch bản cung cấp hàng hóa đắt đỏ hơn nữa đối với người tiêu dùng châu Âu và chi phí phát sinh thêm cho các ngành công nghiệp, các nhà điều hành năng lượng”.
Theo ông, các chính phủ cũng sẽ phải đối mặt với chi tiêu công cao hơn khi tìm cách giảm bớt gánh nặng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp trước giá năng lượng tăng vọt. Ông Sassi cảnh báo tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài cũng có thể làm gia tăng áp lực buộc châu Âu phải xem xét lại việc cung cấp năng lượng từ Nga.
Ông nói: “EU tiếp tục phớt lờ những gián đoạn nghiêm trọng về nguồn cung mà thị trường đã phải trải qua kể từ khi bắt đầu cuộc chiến ở vùng Vịnh Ba Tư và việc phong tỏa eo biển Hormuz”, đồng thời lập luận rằng châu Âu vẫn phụ thuộc rất nhiều vào các tuyến đường cung ứng được bảo vệ bởi các cường quốc khác hoặc do thị trường toàn cầu kiểm soát.
Trong bối cảnh giá dầu và nhiên liệu tiếp tục tăng cao, sức ép đối với các chính phủ châu Âu đang ngày càng lớn. Việc giải phóng thêm dầu từ các kho dự trữ khẩn cấp được đặt trong bài toán cân bằng giữa ổn định thị trường năng lượng trước mắt và duy trì nguồn cung trong thời gian tới, trong khi nguy cơ gián đoạn kéo dài tiếp tục đặt ra những thách thức đối với người tiêu dùng, doanh nghiệp và nền kinh tế châu Âu.
