Dạy nghề cho học sinh vùng khó, mở rộng cơ hội việc làm bền vững

Tạo cơ hội học nghề cho học sinh vùng khó

Với học sinh ở vùng khó khăn, lựa chọn con đường học tập sau THCS chịu tác động không nhỏ từ điều kiện kinh tế gia đình, khoảng cách đi lại và cơ hội việc làm tại địa phương. Vì vậy, học văn hóa kết hợp đào tạo nghề là hướng đi giúp các em tiếp tục học tập, đồng thời trang bị kỹ năng để tham gia thị trường lao động.

Theo ông Nguyễn Minh Vỹ, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Chũ (TP Bắc Ninh), năm học 2026 - 2027, Trung tâm có 1.832 học sinh học văn hóa THPT với 40 lớp; toàn bộ học sinh đều học nghề hệ trung cấp, trong đó riêng khối 10 có 740 em. Học sinh dân tộc thiểu số chiếm hơn 60%, học sinh thuộc các xã đặc biệt khó khăn chiếm gần 30%.

Tỷ lệ học sinh thuộc nhóm cần được quan tâm, hỗ trợ cao đặt ra yêu cầu đối với Trung tâm không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo điều kiện để các em duy trì việc học, tiếp cận chính sách và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.

Trung tâm chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn học sinh hoàn thiện hồ sơ hưởng chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập theo quy định. Đồng thời, đơn vị phối hợp với các tổ chức đoàn thể, Hội Khuyến học, Ban đại diện cha mẹ học sinh, doanh nghiệp và nhà hảo tâm vận động học bổng, đồ dùng học tập, phương tiện học tập, hỗ trợ những trường hợp đặc biệt khó khăn.

Cùng với hỗ trợ vật chất, giáo viên chủ nhiệm và các bộ phận chuyên môn thường xuyên nắm bắt tình hình chuyên cần, hoàn cảnh gia đình để kịp thời tư vấn, động viên, kết nối nguồn lực hỗ trợ. Qua đó, góp phần giảm nguy cơ học sinh phải gián đoạn việc học vì khó khăn kinh tế.

Tổ chức học văn hóa kết hợp học trung cấp nghề giúp học sinh vừa hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông, vừa tích lũy kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp. Đây cũng là cơ sở để các em chủ động hơn trong lựa chọn hướng đi sau khi tốt nghiệp.

Đơn cử, năm học 2025 - 2026, toàn bộ 600 học sinh lớp 10 tuyển mới của Trung tâm đăng ký học trung cấp nghề với 21 lớp. Các ngành đào tạo gồm May thời trang, Hàn, Kỹ thuật chế biến món ăn, Hướng dẫn du lịch, Quản trị kinh doanh du lịch, Chăm sóc sắc đẹp, Tiếng Trung, Công nghệ ô tô, Điện tử công nghiệp, Điện công nghiệp và dân dụng, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, Công nghệ thông tin.

Để công tác đào tạo sát với nhu cầu thực tế, Trung tâm phối hợp với 28 trường THCS và 6 trường THPT trên địa bàn triển khai giáo dục hướng nghiệp, định hướng phân luồng học sinh. Hoạt động tư vấn tập trung cung cấp thông tin về ngành nghề, yêu cầu tuyển dụng và cơ hội việc làm, giúp học sinh lựa chọn lộ trình phù hợp với năng lực, sở trường và điều kiện gia đình.

Trung tâm đồng thời duy trì liên kết với 8 trường cao đẳng trong và ngoài tỉnh để tổ chức đào tạo, với tổng số 63 lớp nghề. Việc phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp góp phần đa dạng hóa ngành học, bổ sung nguồn lực đào tạo và nâng cao chất lượng thực hành.

Lựa chọn ngành nghề cũng được gắn với định hướng phát triển kinh tế của địa phương. Khu vực Lục Ngạn có tiềm năng phát triển du lịch với các điểm đến như Khu du lịch Khuôn Thần, Hoa quả sơn, Bầu Tiên, làng văn hóa Đông Bắc và điểm du lịch Bản Meo. Đây là cơ sở để Trung tâm quan tâm đào tạo các ngành dịch vụ như Hướng dẫn du lịch, Quản trị kinh doanh du lịch, Kỹ thuật chế biến món ăn.

Trong khi đó, các ngành Công nghệ ô tô, Điện tử công nghiệp, Điện công nghiệp và dân dụng, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, Công nghệ thông tin, Tiếng Trung hướng tới đáp ứng nhu cầu nhân lực tại doanh nghiệp và các khu công nghiệp.

Việc kết hợp đào tạo nghề với định hướng phát triển của địa phương giúp học sinh có thêm thông tin để lựa chọn ngành học, đồng thời góp phần gắn quá trình đào tạo với nhu cầu sử dụng lao động.

Kết nối doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm

Đào tạo nghề cần gắn với khả năng vận dụng kiến thức vào công việc và nhu cầu tuyển dụng thực tế. Vì vậy, Trung tâm GDNN-GDTX Chũ chú trọng khảo sát nhu cầu nhân lực, tăng cường kết nối doanh nghiệp để tư vấn, định hướng nghề nghiệp cho học sinh.

Hằng năm, Trung tâm cử cán bộ, giáo viên tìm hiểu nhu cầu lao động tại các khu công nghiệp, doanh nghiệp như Newwing, Goertek, Hồng Hải và một số công ty thuộc các khu công nghiệp Quế Võ, Từ Sơn, Hưng Yên, Đông Anh. Thông tin thu thập được là căn cứ để tư vấn cho học sinh có nhu cầu theo học các ngành kỹ thuật.

Vào tháng 3 hằng năm, Trung tâm tổ chức Ngày hội việc làm dành cho thanh niên và Ngày hội khởi nghiệp. Tại đây, đại diện doanh nghiệp trao đổi với học sinh về ngành nghề, yêu cầu tuyển dụng, cách thức ứng tuyển, chế độ tiền lương, tiền thưởng và văn hóa ứng xử trong môi trường sản xuất.

Thông qua hoạt động này, học sinh có điều kiện tìm hiểu yêu cầu của thị trường lao động, chuẩn bị kỹ năng và tiếp cận thông tin tuyển dụng ngay tại trường. Đây là bước hỗ trợ thiết thực, giúp các em chủ động hơn trong quá trình tìm kiếm việc làm sau đào tạo.

Bên cạnh thị trường lao động trong nước, Trung tâm tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu các chương trình học tập, làm việc ở nước ngoài thông qua doanh nghiệp và cơ sở đào tạo có liên quan. Các thị trường được giới thiệu gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Đức và Australia.

Nội dung tư vấn tập trung vào điều kiện tuyển chọn, yêu cầu ngoại ngữ, trình độ chuyên môn, sức khỏe, chi phí tham gia, chế độ làm việc, thu nhập dự kiến và quyền lợi, nghĩa vụ của người lao động. Trung tâm cũng phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội khu vực Chũ và khu vực Lục Ngạn hướng dẫn học sinh, gia đình tìm hiểu các chương trình tín dụng ưu đãi nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.

Với các chương trình học tập, làm việc ở nước ngoài, việc cung cấp thông tin rõ ràng về chi phí, điều kiện tham gia và trách nhiệm tài chính giúp học sinh, phụ huynh có thêm cơ sở cân nhắc. Trung tâm định hướng người học tìm hiểu kỹ thông tin, thận trọng trước những cam kết thu nhập thiếu căn cứ hoặc nguy cơ môi giới trái phép.

Hướng tới việc làm bền vững

Ông Nguyễn Minh Vỹ, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Chũ nhấn mạnh, định hướng của Trung tâm là hỗ trợ học sinh vùng khó cần được thực hiện xuyên suốt từ tư vấn chọn nghề, tổ chức đào tạo, thực hiện chính sách hỗ trợ đến kết nối việc làm sau tốt nghiệp.

Thời gian tới, Trung tâm tiếp tục phối hợp với các trường cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp rà soát chương trình đào tạo, tăng cường thực hành, thực tập và cập nhật yêu cầu kỹ năng theo từng lĩnh vực. Đồng thời, đơn vị chú trọng theo dõi chuyên cần, kết quả học tập, kịp thời hỗ trợ học sinh có nguy cơ nghỉ học và bảo đảm người học thuộc diện khó khăn được tiếp cận chính sách theo quy định.

Việc tăng cường theo dõi tình hình việc làm sau tốt nghiệp cũng là yêu cầu cần thiết để đánh giá mức độ phù hợp của chương trình đào tạo, tiếp nhận phản hồi từ người học và doanh nghiệp, từ đó điều chỉnh hoạt động hướng nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo.

Thực tế tại Trung tâm GDNN-GDTX Chũ cho thấy, kết hợp hỗ trợ người học với đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế và kết nối doanh nghiệp đang tạo thêm cơ hội để học sinh vùng khó tiếp tục học tập, tích lũy kỹ năng và chuẩn bị hành trang nghề nghiệp.

Khi được định hướng phù hợp, tiếp cận chính sách kịp thời và trang bị kỹ năng cần thiết, học sinh có thêm cơ hội tìm kiếm việc làm, nâng cao thu nhập, từng bước cải thiện đời sống. Đây là hướng đi góp phần phát triển nguồn nhân lực tại địa phương và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.