Dữ liệu và tự động hóa giúp nhận diện nguy cơ từ sớm
Với các nhà máy vận hành theo dây chuyền, sự cố điện có thể gây gián đoạn hoạt động, làm tăng chi phí sản xuất. Tại địa bàn tập trung nhiều khu công nghiệp như Đồng Nai, yêu cầu đối với ngành điện không chỉ là khôi phục nguồn cung khi xảy ra sự cố, mà còn phải sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường để chủ động phòng ngừa.
Trao đổi với Báo Công Thương, ông Trần Thế Du, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Đồng Nai cho biết, đơn vị đang từng bước đổi mới phương thức quản lý vận hành theo hướng theo dõi tình trạng thiết bị, nhận diện rủi ro và xử lý sớm nguy cơ. Những giải pháp được triển khai gồm lưới điện thông minh (Smart Grid), hệ thống giám sát và điều khiển từ xa SCADA/DMS, tự động hóa lưới điện phân phối (DAS) và công nghệ kiểm tra thiết bị.
Một nền tảng quan trọng của quá trình này là dữ liệu. Hệ thống thu thập dữ liệu EVNHES và công tơ điện tử cung cấp thông tin phục vụ quản lý, trong đó tỷ lệ công tơ có chức năng thu thập dữ liệu tự động từ xa (AMR) đã đạt 99%. Dữ liệu vận hành giúp cán bộ kỹ thuật theo dõi diễn biến phụ tải, xác định khu vực cần ưu tiên kiểm tra và phát hiện sớm nguy cơ quá tải hoặc xuống cấp thiết bị.
Điện lực Đồng Nai đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giám sát, điều khiển lưới điện, góp phần phát hiện sớm nguy cơ và chủ động phòng ngừa sự cố.
Bên cạnh đó, camera nhiệt và thiết bị giám sát phóng điện cục bộ trực tuyến được ứng dụng để phát hiện dấu hiệu bất thường. Những vị trí phát nhiệt hoặc biểu hiện suy giảm cách điện có thể được kiểm tra trước khi trở thành sự cố. Thiết bị bay không người lái cũng hỗ trợ quan sát đường dây tại những nơi khó tiếp cận; riêng năm 2025 ghi nhận 195 lượt bay.
Ở khâu điều hành, SCADA đã kết nối toàn bộ 47/47 trạm biến áp 110kV trong phạm vi thống kê của đơn vị, cùng 1.236 thiết bị đóng cắt trên lưới 22kV, gồm Recloser, LBS và RMU. Nhờ kết nối điều khiển từ xa, nhân viên điều độ có thể theo dõi trạng thái thiết bị và tổ chức thao tác phù hợp với tình hình vận hành.
Đáng chú ý, chức năng FLISR hỗ trợ xác định vị trí sự cố, cô lập phân đoạn bị ảnh hưởng và khôi phục cấp điện qua tuyến khác nếu điều kiện cho phép. Khi một khu vực xảy ra sự cố, việc khoanh vùng chính xác giúp hạn chế phạm vi tác động tới các khách hàng ở phần lưới còn lại. Hiện có 100 tuyến 22kV đã được triển khai tự động hóa, chiếm 25% tổng số tuyến đang vận hành.
Dữ liệu và điều khiển từ xa hỗ trợ phòng ngừa, đồng thời thu hẹp ảnh hưởng khi sự cố xảy ra. Dẫu vậy, tự động hóa không có nghĩa mọi tình huống đều được xử lý tức thời. Khả năng chuyển nguồn, cô lập lưới và khôi phục cấp điện vẫn phải tuân thủ điều kiện kỹ thuật, cấu hình lưới và yêu cầu an toàn.
Một điểm đáng chú ý trong chuyển đổi số tại Công ty Điện lực Đồng Nai là việc ứng dụng công nghệ vào quản lý mạng viễn thông phục vụ vận hành điện. Sáng kiến “Công cụ hỗ trợ xử lý sự cố mạng cáp quang” được triển khai nhằm tích hợp dữ liệu tuyến cáp, vị trí măng xông và kết quả đo, hỗ trợ xác định vị trí sự cố và chỉ đường đến hiện trường, qua đó nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, xử lý kỹ thuật.
Hiện đơn vị quản lý hơn 1.650 km cáp quang, kết nối 84 vị trí nút mạng. Việc ứng dụng công cụ số giúp giảm thao tác dò tìm thủ công, hỗ trợ cán bộ kỹ thuật định vị và xử lý sự cố nhanh hơn. Giải pháp này góp phần duy trì hạ tầng truyền dẫn phục vụ giám sát, điều khiển và tự động hóa hệ thống điện, đồng thời cho thấy chuyển đổi số đang được triển khai cả trong những khâu kỹ thuật hỗ trợ vận hành lưới điện.
Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Công ty Điện lực Đồng Nai đã cụ thể hóa bằng Quyết định số 1650/QĐ-PCĐN ngày 5/5/2026, đặt mục tiêu đến năm 2030 số hóa 100% quy trình quản lý tài chính, nhân sự và đào tạo; tự động hóa 100% trạm biến áp 110kV xây mới và đưa công nghệ đo xa AMI tốc độ cao vào 100% công tơ. Đây là những mục tiêu của lộ trình chuyển đổi số, không phải các chỉ tiêu đã hoàn thành.
Đầu tháng 10/2026, gần 600 cán bộ, nhân viên được tập huấn về hồ sơ điện tử, tập trung giải quyết cả những vướng mắc như đặt tên, kết thúc và nộp lưu hồ sơ. Thực tế này cho thấy chuyển đổi số còn phụ thuộc vào sự thống nhất trong quy trình và năng lực thực hiện của đội ngũ, không chỉ ở việc trang bị phần mềm hay thiết bị.
Sửa chữa điện nóng để giảm gián đoạn sản xuất
Nếu công nghệ số giúp nhận diện rủi ro, sửa chữa điện nóng (hotline) tạo điều kiện xử lý một số hạng mục trên lưới đang mang điện. Nhờ đó, hoạt động bảo dưỡng có thể được tổ chức sớm, giảm ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt.
Hotline được áp dụng cho những công việc sửa chữa, thay thế hoặc vệ sinh thiết bị nằm trong phạm vi kỹ thuật được phép. Công việc phải tuân thủ quy trình an toàn nghiêm ngặt, từ đánh giá điều kiện hiện trường đến thao tác của người lao động. Công nghệ vì thế đòi hỏi thiết bị chuyên dụng, kỹ năng và kỷ luật an toàn; không thể áp dụng cho mọi trường hợp.
Kết quả triển khai cho thấy quy mô ứng dụng ngày càng lớn. Năm 2025, Công ty Điện lực Đồng Nai thực hiện 1.154 lượt công tác hotline không cần cắt điện khách hàng. Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2026, số lượt đã đạt 1.178, vượt số thực hiện của cả năm trước. Kết quả cho thấy công nghệ được triển khai thường xuyên hơn trong bảo dưỡng.
Công tác vệ sinh lưới điện bằng hotline cũng ghi nhận khối lượng đáng kể. Năm 2025, đơn vị vệ sinh 265 km đường dây 22kV, đạt 94% kế hoạch; chín tháng đầu năm 2026 thực hiện 615 km, đạt 101,6% kế hoạch. Đây là giải pháp giúp vệ sinh đường dây mà không phải cắt điện đối với những hạng mục đủ điều kiện.
Không chỉ vệ sinh đường dây, mỗi năm lực lượng kỹ thuật còn thực hiện vệ sinh hotline gần 9.000 sứ các loại, hàng trăm máy biến áp ba pha cùng nhiều thiết bị khác. Khối lượng công việc cho thấy phương pháp được ứng dụng ở nhiều nhóm thiết bị, phục vụ việc duy trì tình trạng vận hành an toàn của lưới điện.
Công nghệ sửa chữa điện nóng giúp Điện lực Đồng Nai chủ động bảo dưỡng lưới điện, hạn chế gián đoạn cung cấp điện phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
Thực tế triển khai đã được ghi nhận ở cấp cơ sở. Trong thông tin công bố ngày 25/6/2026, Điện lực Chơn Thành cho biết đã hoàn thành công tác vệ sinh cách điện trên lưới phân phối bằng công nghệ hotline, bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn. Hoạt động này cho thấy tính ứng dụng thực tế của công nghệ trong bảo dưỡng lưới điện.
Với doanh nghiệp, hạn chế cắt điện khi bảo dưỡng có thể giảm nguy cơ phải dừng dây chuyền, bố trí lại ca sản xuất hoặc khởi động lại máy móc. Tuy nhiên, chưa có số liệu để quy đổi mỗi lượt hotline thành một lần mất điện được ngăn chặn hoặc một khoản chi phí tiết kiệm cụ thể.
Ở lĩnh vực dịch vụ khách hàng, kết quả công bố ngày 9/10/2026 cho thấy, tính đến hết tháng 9, tỷ lệ giao dịch điện tử của Công ty Điện lực Đồng Nai đạt 100%; tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ điện qua môi trường mạng đạt 90,62%. Các kênh giao dịch gồm ứng dụng chăm sóc khách hàng, Zalo, website, Cổng Dịch vụ công Quốc gia và chatbot.
Từ thu thập dữ liệu, giám sát tình trạng thiết bị đến tự động hóa và sửa chữa điện nóng, lưới điện Đồng Nai đang được quản lý theo hướng phòng ngừa thay vì chỉ phản ứng sau sự cố. Ba nhóm giải pháp hỗ trợ lẫn nhau: phát hiện nguy cơ, xử lý ảnh hưởng trên lưới và chủ động bảo dưỡng. Cách tiếp cận này hướng tới nâng cao chất lượng cung cấp điện và hạn chế tác động tới khách hàng.
Công ty Điện lực Đồng Nai dự kiến đến quý IV/2027 nâng tỷ lệ tuyến 22kV vận hành tự động hóa lên khoảng 35% tổng số tuyến đang vận hành. Lộ trình này hướng tới mở rộng khả năng giám sát, điều khiển từ xa trên mạng phân phối, tạo điều kiện từng bước nâng cao năng lực ứng phó sự cố trong những khu vực được triển khai.
