Chiều 28/9, UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị chuyên đề về phát triển kinh tế tập thể, HTX trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn mới.
Các đại biểu tham dự Hội nghị (Ảnh: T.N).
Chuyển trọng tâm từ số lượng sang hiệu quả
Theo báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, HTX được xác định là lực lượng quan trọng trong tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị nông sản.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, Cà Mau thành lập mới 22 HTX, nâng tổng số HTX nông nghiệp lên 437, với hơn 17.600 thành viên; trong đó 347 HTX hoạt động ổn định. Công tác đào tạo, nâng cao năng lực được đẩy mạnh với 12 lớp tập huấn, thu hút 561 lượt học viên.
Liên kết sản xuất – tiêu thụ tiếp tục chuyển biến tích cực. Ngành tôm hình thành hơn 48 chuỗi liên kết, với 38.169 ha đạt các tiêu chuẩn quốc tế. Trong lĩnh vực lúa gạo, diện tích liên kết tăng từ hơn 38.200 ha năm 2022 lên hơn 53.300 ha năm 2025, sản lượng được bao tiêu đạt hơn 320.000 tấn.
Tuy nhiên, HTX vẫn đối mặt với những hạn chế về vốn, năng lực quản trị, ứng dụng công nghệ và liên kết bền vững với doanh nghiệp, thị trường. Vì vậy, Cà Mau định hướng chuyển từ “thành lập HTX” sang xây dựng HTX hoạt động thực chất, hiệu quả, tập trung củng cố các HTX có tiềm năng, nâng cao năng lực quản trị, trẻ hóa đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng tín dụng theo chuỗi giá trị và tăng cường liên kết với doanh nghiệp.
Tại Hội nghị, các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp nâng cao năng lực quản trị HTX, từ tổ chức vùng nguyên liệu đến kết nối và tiêu thụ sản phẩm. Đại diện các HTX, doanh nghiệp tập trung trao đổi về mô hình HTX nông nghiệp hiện đại, tổ chức sản xuất theo vùng nguyên liệu và nâng cao năng lực quản trị trong chuỗi giá trị nông sản.
PGS.TS Võ Hồng Tú nhấn mạnh vai trò của HTX là hạt nhân liên kết nông hộ với doanh nghiệp. Theo ông, HTX cần nâng cao năng lực truy xuất nguồn gốc, tổ chức tiêu thụ, chia sẻ rủi ro và từng bước chuyển từ vai trò tiếp nhận hỗ trợ sang cung cấp các dịch vụ kinh tế thiết thực cho thành viên.
Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ HTX cần chuyển theo hướng đồng đầu tư, giải ngân gắn với kết quả và thiết kế phù hợp với đặc thù từng chuỗi sản phẩm, như tôm, tôm - lúa, tôm - rừng, cua, lúa chất lượng cao và các sản phẩm OCOP.
Lấy lợi ích thành viên làm thước đo
Các chuyên gia, HTX trình bày tham luận về mô hình HTX nông nghiệp hiện đại và trao đổi giải pháp tăng cường liên kết sản xuất - tiêu thụ (Ảnh: T.N).
Chia sẻ tại Hội nghị, ông Lê Minh Hoan - nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu đổi mới tư duy và phương thức hoạt động của kinh tế tập thể, HTX, nhất là trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp.Theo ông Hoan, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, tính ổn định và truy xuất nguồn gốc, sản xuất nhỏ lẻ theo từng hộ gia đình bộc lộ nhiều hạn chế. Người dân khó tự tiếp cận thị trường, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuẩn hóa quy trình và xây dựng thương hiệu.
HTX vì thế cần vượt khỏi vai trò mua chung vật tư, giảm chi phí đầu vào để trở thành tổ chức kết nối và tổ chức lại sản xuất. Các thành viên cần thống nhất quy trình, kiểm soát chất lượng, nâng cao hiệu quả và gia tăng giá trị sản phẩm.
Ông Hoan cho rằng nông nghiệp cần chuyển từ tư duy “làm nhiều” sang “làm hiệu quả”, từ chạy theo sản lượng sang tối ưu chi phí, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu chung. Mô hình “cánh đồng lớn” chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với “sản xuất có tổ chức”, trong đó các hộ thống nhất về quy trình, tiêu chuẩn, giống và phương thức canh tác.
Ông Lê Minh Hoan, chia sẻ tại Hội nghị về phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã (Ảnh: T.N).
Theo ông Hoan, lợi ích của thành viên phải là thước đo quan trọng đối với hiệu quả HTX. Thành viên cần nhận thấy những giá trị cụ thể như giảm chi phí, nâng cao chất lượng, tiêu thụ thuận lợi và chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh.
Đối với Cà Mau, tổ chức lại sản xuất là yêu cầu quan trọng để phát huy lợi thế địa phương và nâng cao giá trị các sản phẩm chủ lực. HTX cần trở thành cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, thị trường, khoa học - công nghệ, hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.
Ông Hoan cũng lưu ý địa phương cần hỗ trợ, quy tụ nguồn lực và tạo điều kiện để HTX giải quyết những vấn đề thiết thực của thành viên, thay vì làm thay HTX.
Tổ chức lại sản xuất, nâng cao thu nhập
Phát biểu kết luận, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, yêu cầu tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng liên kết, nâng cao hiệu quả và thu nhập cho nông dân.
Ông Lê Văn Sử, phát biểu kết luận Hội nghị (Ảnh: T.N).
Theo ông Sử, nông nghiệp là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, việc làm, sinh kế và đóng góp lớn cho xuất khẩu. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn nhiều điểm nghẽn do quy mô nhỏ lẻ, phân tán, thiếu liên kết; chi phí đầu vào cao, thị trường thiếu ổn định, thu nhập của người sản xuất chưa tương xứng.
Sản xuất manh mún cũng gây khó khăn cho việc chuẩn hóa quy trình, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng vùng nguyên liệu; đồng thời hạn chế sức thương lượng của nông dân trên thị trường.
Trong bối cảnh đó, kinh tế tập thể, HTX được xác định là một trong những giải pháp để liên kết các hộ sản xuất, giảm chi phí, thống nhất quy trình và nâng cao khả năng tiêu thụ. HTX cũng là cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, khoa học - công nghệ, tín dụng và thị trường.
Đại diện một số hợp tác xã và doanh nghiệp ký kết biên bản ghi nhớ, thỏa thuận liên kết hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm (Ảnh: T.N).
Tại Cà Mau hiện có khoảng 440 HTX nông nghiệp, trong đó khoảng 350 đơn vị đang hoạt động. Tuy nhiên, số HTX hoạt động hiệu quả còn hạn chế. Điều này cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển về số lượng mà phải tập trung nâng cao năng lực quản trị, hiệu quả liên kết và lợi ích thiết thực cho thành viên.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau đề nghị các cấp, ngành, địa phương và doanh nghiệp phát huy tinh thần “nghe để hành động”, chủ động nêu khó khăn, nhu cầu và đề xuất giải pháp để cùng tháo gỡ vướng mắc, tổ chức lại sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp phát triển bền vững.
Cùng với hoàn thiện chính sách, việc hỗ trợ HTX cần sát nhu cầu thực tế, tạo điều kiện để các đơn vị nâng cao năng lực quản trị, chủ động tìm kiếm thị trường và tăng cường liên kết với doanh nghiệp, người sản xuất.
Dịp này, đại diện một số HTX và doanh nghiệp đã ký kết biên bản ghi nhớ, thỏa thuận liên kết hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
Trọng Nghĩa
