Bảo tồn nguồn lợi chim yến gắn với phát triển kinh doanh

Gìn giữ nghề truyền thống, chú trọng nghiên cứu khoa học

Nghề khai thác yến sào ở Khánh Hòa có lịch sử hình thành và phát triển hàng trăm năm, gắn liền với công lao của các bậc tiền bối khai sinh ngành nghề. Đến nay, “Tri thức khai thác và chế biến Yến sào Khánh Hòa” cùng “Lễ hội Yến sào Khánh Hòa” đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo tồn, phát huy nghề truyền thống gắn với điều kiện phát triển hiện nay.

Theo đồng chí Trịnh Minh Hoàng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, địa phương đang sở hữu quần thể chim yến đảo thiên nhiên lớn nhất châu Á với 33 đảo yến và 173 hang yến tự nhiên. Nghề khai thác yến sào đã đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế, xã hội, tạo việc làm và quảng bá hình ảnh địa phương. Việc bảo vệ môi trường sinh thái, duy trì điều kiện sinh sống và phát triển ổn định của đàn chim yến là nhiệm vụ quan trọng đối với hoạt động khai thác, chế biến yến sào.

Dù vậy, công tác bảo tồn đang gặp áp lực lớn từ biến đổi khí hậu, đô thị hóa và đặc biệt là tình trạng săn bắt chim yến trái phép bằng lưới tàng hình, bẫy tận diệt. UBND tỉnh Khánh Hòa nhận định đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng. Thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung chỉ đạo các sở, ngành và địa phương triển khai đồng bộ giải pháp quản lý, bảo vệ đàn chim yến; xử lý nghiêm hành vi săn bắt trái pháp luật, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và các tổ chức để bảo tồn, phát triển bền vững thương hiệu.

Trước những tác động của biến đổi khí hậu và môi trường biển, kinh nghiệm truyền thống cần được kết hợp với nghiên cứu khoa học để nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn nguồn lợi. Thời gian qua, Công ty Yến Sào Khánh Hòa - đơn vị doanh nghiệp nhà nước, đã chủ trì thực hiện 2 đề tài khoa học cấp Nhà nước, 6 đề tài và dự án cấp tỉnh. Các công trình nghiên cứu về kỹ thuật ấp nở nhân tạo, nhân đàn, di đàn, bảo vệ hang đảo, phát triển quần thể chim yến và xử lý môi trường sinh thái đã đạt 2 giải Nhất Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) cùng 2 huy chương Bạc Quốc tế SIIF tại Hàn Quốc.

Đoàn công tác TP Ulsan (Hàn Quốc) tìm hiểu công đoạn sơ chế tổ yến tại Công ty Yến sào Khánh Hòa.

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, doanh nghiệp chú trọng phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong sản xuất. Trong 5 năm qua, phong trào này đã có 836 giải pháp hữu ích được áp dụng trực tiếp vào sản xuất, góp phần cải tiến quy trình chế biến và làm lợi hàng tỷ đồng.

Đồng chí Trịnh Thị Hồng Vân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Yến sào Khánh Hòa chia sẻ: “Trải qua nhiều thế hệ gắn bó với nghề, chúng tôi nhận thức sâu sắc con người và khoa học công nghệ là hai yếu tố quyết định sự trường tồn của doanh nghiệp. Nghiên cứu khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết trúng những bài toán thực tiễn của sản xuất, bảo tồn bền vững nguồn lợi chim yến và tạo ra những sản phẩm dinh dưỡng chất lượng cao phục vụ cộng đồng”.

Đổi mới sản xuất, mở rộng thị trường

Cùng với công tác bảo tồn và nghiên cứu khoa học, Công ty Yến sào Khánh Hòa đầu tư các nhà máy chế biến, áp dụng những hệ thống tiêu chuẩn quản lý chất lượng tiên tiến. Doanh nghiệp phát triển các dòng sản phẩm mang thương hiệu Yến sào Khánh Hòa, Sanest, Sanvinest, từ yến đảo nguyên tổ đến nước yến và các sản phẩm chế biến, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Lãnh đạo Công ty Yến sào Khánh Hòa kiểm tra tại Trung tâm Thí nghiệm và kiểm nghiệm Yến sào Khánh Hòa.

Trong hoạt động sản xuất, việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình chế biến và bảo đảm an toàn sản phẩm có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng cạnh tranh. Cùng với đó, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, sản xuất và phân phối giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành, tăng khả năng kiểm soát nguồn gốc sản phẩm và hỗ trợ công tác phòng, chống hàng giả, hàng nhái.

Đồng chí Trịnh Thị Hồng Vân cho biết thêm, hệ thống phân phối của công ty gồm các showroom, đại lý tại nhiều địa phương; đồng thời phát triển các kênh bán hàng trực tuyến và thương mại điện tử. Sản phẩm của doanh nghiệp đã được xuất khẩu sang hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia, Canada và các nước ASEAN. Việc tiếp cận các thị trường khác nhau đòi hỏi doanh nghiệp tiếp tục đáp ứng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn của từng thị trường.

Công ty Yến sào Khánh Hòa xuất khẩu lô sản phẩm sang thị trường Trung Quốc.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu công ty đạt 2.600 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 289 tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước 285 tỷ đồng, đạt trên 80% kế hoạch năm; thu nhập bình quân của người lao động đạt 14,7 triệu đồng/người/tháng. Những kết quả đó cho thấy hoạt động của doanh nghiệp không chỉ gắn với khai thác, chế biến sản phẩm từ nguồn lợi chim yến mà còn liên quan đến việc làm, thu nhập của người lao động và nguồn thu ngân sách địa phương. Bên cạnh nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh, công ty còn tham gia các hoạt động an sinh xã hội, đền ơn đáp nghĩa và hướng về biển, đảo với số tiền hàng chục tỷ đồng, thể hiện trách nhiệm sâu sắc đối với cộng đồng.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp định hướng mở rộng liên kết với Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh và các viện nghiên cứu nhằm đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, phân tích dữ liệu và thương mại quốc tế. Công ty cũng từng bước nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) vào quản lý, sản xuất và phát triển sản phẩm. Việc triển khai những hướng đi này cần gắn với yêu cầu thực tế, bảo đảm hiệu quả đầu tư và phù hợp với điều kiện quản lý, sản xuất.