Mở rộng cơ hội tại thị trường khó tính
Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (VEFTA) vừa được ký kết mở ra thêm kỳ vọng cho ngành gỗ Việt Nam trong nỗ lực duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.
Chia sẻ với các cơ quan truyền thông bên lề Hội nghị giao ban Xúc tiến thương mại tháng 10/2026 vừa qua, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho rằng, tác động đối với ngành gỗ có thể đến từ cả kênh trực tiếp lẫn gián tiếp, trong đó tác động gián tiếp có ý nghĩa đáng chú ý đối với hoạt động xuất khẩu sang thị trường EU.
Ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam.
Theo ông Hoài, EU là thị trường quan trọng đối với ngành lâm sản nói chung và ngành gỗ nói riêng. Giá trị của thị trường này không chỉ được thể hiện qua kim ngạch xuất khẩu mà còn ở những yêu cầu cao đối với hàng hóa nhập khẩu. Khả năng đáp ứng các quy định khắt khe là điều kiện để tiếp cận thị trường, đồng thời khẳng định năng lực tuân thủ của doanh nghiệp Việt Nam trước các đối tác quốc tế.
Đặc biệt, trong bối cảnh Quy định của EU về chống mất rừng và suy thoái rừng đặt ra những yêu cầu đáng chú ý đối với chuỗi cung ứng, việc chuẩn bị năng lực tuân thủ trở thành một nhiệm vụ quan trọng của ngành gỗ. Theo ông Hoài, Việt Nam đang tích cực triển khai công tác chuẩn bị để đáp ứng quy định này theo lộ trình.
“Nếu chúng ta xuất khẩu được vào EU, điều đó sẽ truyền tải một thông điệp mạnh mẽ đến phần còn lại của thế giới rằng Việt Nam có năng lực tuân thủ những quy định rất khắt khe”, ông Hoài nhấn mạnh.
Ông cũng đồng thời cho hay, với VEFTA, kỳ vọng trước hết là sức mua đối với sản phẩm gỗ Việt Nam tại thị trường liên quan sẽ được cải thiện nhờ tác động giảm thuế. Khi chi phí thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu giảm, sản phẩm có thêm dư địa cạnh tranh, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động giao thương.
Tuy nhiên, lợi ích từ ưu đãi thuế không nhất thiết được phân bổ trực tiếp và đồng đều giữa các chủ thể trong chuỗi xuất khẩu. Ông Hoài lưu ý, nhà nhập khẩu có thể là đối tượng hưởng lợi chủ yếu từ việc giảm thuế. Trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam thường xuất khẩu theo điều kiện FOB (Free On Board), khiến mức độ quan tâm trực tiếp đến ưu đãi thuế tại thị trường nhập khẩu đôi khi chưa lớn.
Dù vậy, theo đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, việc giảm thuế vẫn có ý nghĩa quan trọng bởi góp phần nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm gỗ Việt Nam. Trong thương mại quốc tế, sức cạnh tranh không chỉ phụ thuộc vào năng lực sản xuất hay chất lượng hàng hóa, mà còn chịu tác động từ chi phí đưa sản phẩm đến tay người mua. Do đó, lợi thế về thuế, có thể giúp hàng hóa có thêm cơ hội trong quá trình lựa chọn của nhà nhập khẩu.
Triển vọng này càng đáng chú ý khi xuất khẩu gỗ sang EU đang ghi nhận tín hiệu tích cực. Tính đến hết tháng 9/2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường EU tăng khoảng 25-30% so với cùng kỳ năm trước.
Hướng tới mục tiêu xuất khẩu 19 tỷ USD
Kỳ vọng từ VEFTA được đặt trong bối cảnh ngành gỗ Việt Nam vẫn duy trì quy mô xuất khẩu lớn và đóng góp đáng kể vào cán cân thương mại. Theo ông Hoài, trong 9 tháng đầu năm, ngành công nghiệp gỗ đã xuất khẩu 13,4 tỷ USD, tăng trên 6% so với cùng kỳ năm trước.
Ba tháng cuối năm thường là thời điểm bước vào mùa mua sắm, do đó ngành gỗ kỳ vọng xuất khẩu tiếp tục tăng trong giai đoạn này. Trên cơ sở đó, kim ngạch xuất khẩu gỗ cả năm được dự kiến đạt trên 18 tỷ USD; cộng thêm khoảng trên 1 tỷ USD từ các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ, tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm của ngành có thể đạt khoảng 19 tỷ USD.
Ngành gỗ hướng tới mục tiêu đạt 19 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2026.
Một điểm đáng chú ý khác là mức xuất siêu lớn của ngành gỗ. Việt Nam xuất khẩu nhiều nhưng nhập khẩu tương đối ít, bởi phần lớn nguyên liệu được cung cấp từ rừng trồng trong nước. Trong 9 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu của ngành mới ở mức khoảng 1,5-1,7 tỷ USD.
Với đặc điểm đó, ngành dự kiến cả năm đạt xuất siêu khoảng 15 tỷ USD. Đây là đóng góp quan trọng trong bối cảnh Việt Nam có tín hiệu nhập siêu lớn, đồng thời cho thấy vai trò của ngành gỗ và lâm sản trong việc tạo nguồn thu ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu.
Dù triển vọng xuất khẩu của ngành gỗ trong năm nay khá tích cực, cùng đó là có thêm lực đẩy từ VEFTA, tuy nhiên đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đánh giá khó khăn với ngành cả trong ngắn và dài hạn còn lớn.
Thách thức đầu tiên đến từ thị trường Mỹ, một số nhóm sản phẩm chủ lực của ngành như tủ bếp, bàn trang điểm bằng gỗ, ghế bọc đệm và một số mặt hàng khác đang chịu mức thuế là 25% và có thể tăng lên vào đầu năm tới.
Bên cạnh đó, thủ tục hành chính trong nước cũng là vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ khi một số thủ tục về thuế và hải quan vẫn được xử lý chậm. Những vướng mắc liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng, thủ tục tại cảng và thông quan nguyên liệu nhập khẩu có thể làm gia tăng khó khăn trong quá trình tổ chức sản xuất, xuất nhập khẩu.
Bởi vậy, cùng với việc mở rộng cơ hội từ các hiệp định thương mại, cải thiện môi trường kinh doanh trong nước vẫn là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tận dụng hiệu quả những lợi thế mới. Ưu đãi thuế chỉ thực sự phát huy giá trị khi được hỗ trợ bởi quy trình thông quan thuận lợi, thủ tục minh bạch và khả năng đáp ứng các yêu cầu của thị trường nhập khẩu.
VEFTA được kỳ vọng bổ sung dư địa cạnh tranh cho ngành gỗ tại thị trường EU, đây cũng là nền tảng cho ngành đạt mục tiêu xuất khẩu 19 tỷ USD trong năm nay và nâng sức cạnh tranh trong dài hạn.
