Hiện đại hóa nghề nuôi tôm, khai thác tiềm năng
Với hệ thống sông ngòi, kênh rạch dày đặc, nguồn nước mặn, lợ và truyền thống nuôi tôm lâu năm, xã Đông Hải có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản. Những năm gần đây, người dân từng bước chuyển từ nuôi quảng canh truyền thống sang các mô hình thâm canh, bán thâm canh và nuôi tôm công nghệ cao (CNC).
Nhiều hộ mạnh dạn đầu tư ao lót bạt, hệ thống quạt nước, thiết bị sục khí và các công trình xử lý nước, từng bước áp dụng quy trình nuôi khép kín. Việc đổi mới phương thức sản xuất góp phần nâng cao năng suất, chất lượng tôm, hướng đến đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi còn chưa đồng đều, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, liên kết giữa các hộ nuôi và doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Chi phí đầu tư lớn, hạ tầng chưa đồng bộ và nguy cơ dịch bệnh tiếp tục là những trở ngại đối với sự phát triển của nghề nuôi tôm địa phương.
Ông Võ Văn Bửu - Chủ tịch UBND xã Đông Hải cho biết, nuôi tôm CNC là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Để phát triển bền vững, địa phương cần quan tâm đầu tư hạ tầng, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của người nuôi. Cùng với đó, việc kiểm soát chất lượng nguồn nước, thực hiện các biện pháp an toàn sinh học và chủ động phòng, chống dịch bệnh phải được chú trọng.
Thực tế, phần lớn hộ nuôi quy mô nhỏ gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn để đầu tư hệ thống ao nuôi, thiết bị và công nghệ xử lý nước. Trong khi đó, hạ tầng điện, giao thông nội vùng, hệ thống cấp và thoát nước tại một số khu vực chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất.
Đáng lo ngại, tình trạng sử dụng chung nguồn nước cấp và nước thải ở một số nơi có thể làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm, phát sinh và lây lan dịch bệnh. Bên cạnh đó, trình độ kỹ thuật của một bộ phận người nuôi còn hạn chế; tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan và biến động môi trường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất.
Những vấn đề này đặt ra yêu cầu phải phát triển nuôi tôm CNC gắn với quy hoạch vùng nuôi, đầu tư hạ tầng đồng bộ và quản lý môi trường chặt chẽ.
Hợp tác xã nuôi tôm công nghệ cao nỗ lực vượt khó
Là một trong những mô hình tổ chức sản xuất tại địa phương, HTX nuôi tôm CNC Đông Hải đang nỗ lực duy trì hoạt động, từng bước nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản.
Ông Tạ Hoàng Nhiệm - Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX nuôi tôm CNC Đông Hải cho biết, HTX hiện có 23 thành viên, tổng diện tích sản xuất khoảng 200 ha, trong đó diện tích ao nuôi tôm khoảng 12 ha. Nhờ áp dụng các mô hình nuôi hiện đại và tuân thủ quy trình kỹ thuật, tỷ lệ nuôi thành công của các thành viên đạt khoảng 80%.
Dù vậy, hoạt động sản xuất vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là biến động giá tôm thương phẩm và chi phí đầu tư. Theo ông Nhiệm, mức chênh lệch giá thu mua giữa các cỡ tôm 50, 60, 70 và 80 con/kg chưa đáng kể, khiến hiệu quả kinh tế từ việc nuôi tôm đạt kích cỡ lớn chưa tương xứng với chi phí bỏ ra. Điều này ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và kế hoạch sản xuất của người nuôi.
Bên cạnh đầu ra, hạ tầng thủy lợi cũng là vấn đề cần sớm được tháo gỡ. Theo phản ánh của HTX, Kênh 130 - tuyến cấp, thoát nước phục vụ vùng nuôi - đang bị bồi lắng nghiêm trọng, mặt kênh chỉ còn khoảng 4 m, độ sâu khoảng 1 m.
Tình trạng này hạn chế khả năng cấp nước cho các ao nuôi tôm công nghiệp, nhất là vào thời điểm nhiều hộ cùng lấy nước. Khả năng lưu thông, trao đổi nước suy giảm cũng gây khó khăn cho việc quản lý chất lượng nước và xử lý chất thải, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường vùng nuôi.
Trước thực trạng trên, HTX kiến nghị chính quyền địa phương và các ngành chức năng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, quan tâm đầu tư nạo vét, mở rộng và gia cố Kênh 130. Theo HTX, việc nâng cấp tuyến kênh sẽ góp phần cải thiện khả năng cấp, thoát nước, tạo điều kiện lưu thông nguồn nước từ khu vực cửa biển cách vùng nuôi khoảng 2 km, qua đó hỗ trợ kiểm soát môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Mặc dù còn nhiều trở ngại, các thành viên HTX vẫn chủ động duy trì sản xuất, áp dụng các giải pháp kỹ thuật để nâng cao năng suất, giảm thiểu rủi ro. Cùng với việc tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, ổn định thị trường tiêu thụ được xem là yếu tố quan trọng giúp người nuôi mạnh dạn đầu tư, phát triển sản xuất lâu dài.
Đồng bộ giải pháp phát triển bền vững
Theo Chủ tịch UBND xã Đông Hải, địa phương định hướng phát triển nuôi tôm công nghệ cao (CNC) theo hướng đồng bộ, từ quy hoạch vùng nuôi, đầu tư hạ tầng đến ứng dụng khoa học - công nghệ và tổ chức sản xuất, gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường.
Trước hết, xã tập trung rà soát, hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và định hướng phát triển kinh tế thủy sản; phân định rõ khu vực nuôi CNC, nuôi truyền thống và vùng cần bảo vệ môi trường, hạn chế phát triển tự phát, nâng cao hiệu quả quản lý.
Cùng với quy hoạch, địa phương ưu tiên nâng cấp hệ thống điện, giao thông nội vùng và công trình cấp, thoát nước; khuyến khích đầu tư ao lắng, hệ thống xử lý nước thải, từng bước tách biệt nguồn nước cấp và nước thải nhằm hạn chế ô nhiễm, giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Trong sản xuất, xã khuyến khích người dân áp dụng các mô hình nuôi nhiều giai đoạn, nuôi tuần hoàn, công nghệ biofloc và thiết bị tự động phù hợp với điều kiện thực tế. Việc sử dụng chế phẩm sinh học, hạn chế lạm dụng hóa chất và kháng sinh cũng được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả nuôi, bảo đảm an toàn thực phẩm và giảm tác động đến môi trường.
“Địa phương tăng cường phối hợp với các ngành chuyên môn tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật; đồng thời khuyến khích người dân tham gia các mô hình sản xuất tập trung, liên kết theo chuỗi giá trị để nâng cao hiệu quả kinh tế”, ông Bửu cho biết.
Bên cạnh đó, xã định hướng củng cố các tổ hợp tác, hợp tác xã (HTX), thúc đẩy liên kết giữa người nuôi với doanh nghiệp cung ứng con giống, thức ăn, vật tư đầu vào và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, góp phần giảm chi phí, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và hạn chế rủi ro trong sản xuất.
Công tác quan trắc, giám sát môi trường vùng nuôi cũng được xác định là nhiệm vụ cần thiết nhằm kịp thời cảnh báo nguy cơ ô nhiễm, dịch bệnh. Địa phương vận động người nuôi chấp hành nghiêm quy định về xử lý nước thải, chất thải; đồng thời khuyến khích phát triển các mô hình nuôi tôm sinh thái, nuôi kết hợp với rừng ngập mặn và áp dụng tiêu chuẩn an toàn sinh học phù hợp.
“Phát triển nuôi tôm CNC gắn với bảo vệ môi trường là hướng đi quan trọng để xã Đông Hải nâng cao giá trị sản xuất thủy sản, cải thiện thu nhập cho người dân và phát huy lợi thế kinh tế biển. Để đạt mục tiêu này, địa phương sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, tăng cường quản lý môi trường và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, tạo nền tảng cho ngành tôm phát triển ổn định, lâu dài”, ông Võ Văn Bửu nhấn mạnh.
Trọng Nghĩa
