 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. |
Làm luật để tháo gỡ điểm nghẽn
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với nhiều chủ trương lớn đang được khẩn trương thể chế hóa.
Ngay trong Kỳ họp thứ hai sắp tới, Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật. Trong đó, 17 dự án luật được đưa ra thảo luận tại Hội nghị lần này đều là những dự án khó, phức tạp và còn có nhiều ý kiến khác nhau.
“Khối lượng lớn, thời gian gấp nhưng chất lượng không được phép giảm. Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Gợi mở các nội dung thảo luận, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu quá trình làm luật phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản. Mỗi dự án luật phải giải trình rõ ràng vấn đề thực tiễn cần giải quyết, lý do sửa luật, giá trị tạo ra, chi phí tuân thủ, nguồn lực thực hiện và trách nhiệm cuối cùng.
Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh việc thể hiện rõ tư duy lập pháp mới: Luật chỉ tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, có tính nguyên tắc và ổn định. Việc phân định giữa lập pháp và lập quy tuyệt đối không đồng nghĩa với việc "chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư".
Các vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực và trách nhiệm cơ quan nhà nước phải quy định cụ thể ngay trong luật, tránh đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật hoặc nội dung thường xuyên thay đổi.
"Luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với điều kiện thực tiễn", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Các đại biểu tham dự hội nghị
Xây dựng pháp luật phải được đặt trong tư duy hệ thống
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh công tác xây dựng pháp luật phải được đặt trong tư duy hệ thống. Khi nhiều dự án luật có quan hệ chặt chẽ được xem xét trong cùng một kỳ họp, cần rà soát kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực.
“Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Từ góc độ thực thi, cần làm rõ ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu và trách nhiệm đến đâu. Đặc biệt, phân cấp, phân quyền phải đi cùng thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải thực chất, không số hóa những quy trình bất hợp lý hoặc tạo thêm thủ tục dưới hình thức điện tử. Văn bản quy định chi tiết cần được chuẩn bị đồng thời, tránh tình trạng luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, thông tư mới có thể thực hiện.
Đối với Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phát biểu thẳng, ngắn, đi đúng vào những vấn đề còn khác nhau; rõ chính kiến, lập luận và phương án xử lý. Đối với những dự án còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ hoặc điều kiện thực hiện chưa bảo đảm, cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện.
“Không lấy tiến độ thay cho chất lượng; không lấy số lượng luật được thông qua làm thước đo thành công của công tác lập pháp”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị thống nhất quan điểm xuyên suốt của nhiệm kỳ này: Quốc hội không làm luật chỉ để hoàn thành chương trình lập pháp, mà để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển.
“Một đạo luật tốt phải chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Với trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh và trách nhiệm của các Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, Chủ tịch Quốc hội tin tưởng hội nghị sẽ góp phần chuẩn bị tốt nhất về chất lượng cho Kỳ họp thứ Hai, đồng thời tạo nền nếp cho một nhiệm kỳ lập pháp chủ động, chuyên nghiệp, kỷ luật và thực chất.
