Đưa đào tạo nghề vào chuỗi liên kết sản xuất

Đào tạo phải gắn với nhu cầu thực tế

Tại Đà Nẵng, đào tạo nghề cho đồng bào dân tộc thiểu số đang chuyển từ hình thức sang thực chất: đưa lớp về tận thôn xã, gắn liền với sản xuất, hợp tác xã và đầu ra sản phẩm để giúp người dân tự tạo việc làm, tăng thu nhập bền vững.

Tại xã Phước Trà (Đà Nẵng), việc Trường Cao đẳng Đà Nẵng phối hợp với UBND xã tổ chức lớp Sơ cấp Thú y cho thấy hướng tiếp cận đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Khai giảng ngày 23/9, lớp học tập trung trang bị kiến thức, kỹ năng chăm sóc vật nuôi, phòng chống dịch bệnh, thực hành chăn nuôi an toàn sinh học và xử lý các bệnh phổ biến trên gia súc, gia cầm.

Với đặc thù sinh kế của nhiều hộ dân còn gắn với chăn nuôi quy mô gia đình, những kiến thức này có ý nghĩa thiết thực nếu được áp dụng trực tiếp vào sản xuất. Người học không chỉ nâng cao kỹ thuật chăm sóc vật nuôi mà còn có thể hạn chế rủi ro dịch bệnh, giảm thiệt hại kinh tế và từng bước nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

PGS.TS Vũ Thị Phương Anh, Quyền Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Đà Nẵng nhấn mạnh, đưa chương trình đào tạo về tận xã, phường giúp người dân thuận lợi hơn trong học tập, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nguồn lao động nông thôn. Mục tiêu của nhà trường là cung cấp kỹ năng nghề thiết thực, tạo điều kiện để người lao động phát triển việc làm tại chỗ, mở rộng mô hình sản xuất và nâng cao thu nhập.

Theo định hướng này, đào tạo nghề không thể tách rời điều kiện kinh tế, tập quán sản xuất và nhu cầu phát triển của từng địa phương. Nhà trường cần phối hợp với chính quyền cơ sở khảo sát nhu cầu, xác định ngành nghề phù hợp, tăng thời lượng thực hành và quan tâm đến khả năng áp dụng sau đào tạo. Đặc biệt, với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chương trình cần xuất phát từ chính sinh kế của người dân, thay vì chỉ dừng ở việc tổ chức lớp học và hoàn thành chương trình.

Cũng tại xã Phước Trà, lớp sơ cấp Kỹ thuật chế biến món ăn do UBND xã phối hợp với các đơn vị liên quan và Trường Trung cấp Bách Khoa Toàn Cầu (Đà Nẵng) tổ chức đã thu hút 35 học viên đến từ hai thôn Gia Cao và Hạ Sơn. Trong 3 tháng, học viên được trang bị kiến thức cơ bản và rèn luyện kỹ năng thực hành, hướng đến khả năng ứng dụng vào công việc, tạo thêm thu nhập.

Từ chăn nuôi đến chế biến món ăn, các chương trình đào tạo sẽ phát huy hiệu quả rõ nét hơn khi được kết nối với những cơ hội việc làm, dịch vụ và hoạt động sản xuất hiện có tại địa phương. Đây cũng là cơ sở để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp chuyển từ cách tiếp cận cung cấp khóa học sang đồng hành cùng người dân trong quá trình phát triển sinh kế.

Không để hợp tác đào tạo với hợp tác xã dừng ở hình thức

Một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chính quyền địa phương, hợp tác xã và các hộ sản xuất, kinh doanh. Sự phối hợp này cần đi vào thực chất, từ xác định nhu cầu nhân lực, lựa chọn nội dung đào tạo đến tổ chức thực hành, ứng dụng kỹ năng và kết nối đầu ra sản phẩm.

Thực tế tại xã Trà Đốc (Đà Nẵng) cho thấy, bên cạnh kỹ năng sản xuất, người dân còn cần được trang bị năng lực tiếp cận thị trường. Trong hai ngày 17 và 18/10, địa phương tổ chức tập huấn kỹ năng bán hàng trên nền tảng số cho các hộ kinh doanh, hợp tác xã, nông dân và thanh niên. Chương trình có sự tham gia của 7 hộ sản xuất, kinh doanh, giới thiệu hơn 10 sản phẩm đặc trưng như nấm lim xanh, mật ong rừng, thịt heo đen, chè dây, gạo rẫy, rượu cần và sản phẩm mây tre đan của đồng bào Ca Dong.

Thông qua hướng dẫn và thực hành livestream trên TikTok, người dân từng bước làm quen với phương thức quảng bá, giới thiệu sản phẩm và tương tác với khách hàng trên môi trường số. Đây là hướng hỗ trợ thiết thực để các hộ sản xuất, hợp tác xã mở rộng kênh tiêu thụ, giảm phụ thuộc vào khâu trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Theo thông tin từ UBND xã Trà Đốc, địa phương hướng đến nâng cao kỹ năng bán hàng trực tuyến cho hộ kinh doanh, hợp tác xã, nông dân và thanh niên; đồng thời kết nối tiêu thụ sản phẩm qua các nền tảng như Facebook Live, TikTok Live và Shopee Live. Xa hơn, xã mong muốn xây dựng đội ngũ livestream tại chỗ, duy trì hoạt động bán hàng định kỳ và hình thành hệ sinh thái kinh doanh trực tuyến bền vững.

PGS.TS Vũ Thị Phương Anh cho rằng, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thể đồng hành bằng cách xây dựng chương trình phù hợp với từng nhóm đối tượng, cử giảng viên hướng dẫn thực hành, hỗ trợ cập nhật kỹ thuật và phối hợp với hợp tác xã đánh giá kết quả sau đào tạo.

“Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đào tạo nghề chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân có thể tạo sinh kế từ nghề đã học, sản phẩm làm ra có đầu ra ổn định và hợp tác xã trở thành cầu nối trong liên kết sản xuất, tạo việc làm. Vì vậy, chúng tôi chuyển từ cách tiếp cận đào tạo riêng lẻ sang xây dựng chuỗi liên kết đồng bộ, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế và đơn đặt hàng của địa phương, qua đó kết nối chặt chẽ giữa đào tạo nghề, tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Khi sự hợp tác đi vào thực chất, giáo dục nghề nghiệp không chỉ trang bị kỹ năng cho người lao động mà còn góp phần nâng cao năng lực sản xuất, phát huy lợi thế bản địa, tạo sinh kế bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, PGS.TS Vũ Thị Phương Anh nhấn mạnh.