Chủ tịch Quốc hội: Khoa học công nghệ phải 'đi trước, đón đầu'

Chủ động đi tắt đón đầu

Sáng 25/5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026-2031.

Triển khai công tác từ đầu năm 2026 đến nay, về tổ chức thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Ủy ban đã thực hiện tốt vai trò cơ quan đầu mối tham mưu giúp Đảng ủy Quốc hội triển khai Kế hoạch số 3260-KH/ĐĐQH15. Đã tham mưu tổ chức Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo của Quốc hội về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; phối hợp tổ chức cuộc họp của Lãnh đạo Quốc hội với Ban Chỉ đạo…

Trong công tác lập pháp, Ủy ban đã tham gia thẩm tra 29 dự án Luật, Nghị quyết, Báo cáo phục vụ Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI; góp ý hồ sơ chính sách 04 dự án Luật; tích cực đóng góp vào Đề án tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới.

Ủy ban được giao chủ trì thẩm tra, đã ban hành 07 Kế hoạch thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý các dự án luật trọng tâm trình Kỳ họp thứ 2 gồm: Luật Điện lực; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật Bưu chính (sửa đổi); Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Về công tác giám sát, khảo sát, Ủy ban tiếp tục triển khai giám sát việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về dự án công trình quan trọng quốc gia; giám sát thường niên nhiệm vụ, biện pháp phát triển khoa học và công nghệ, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và các giám sát định kỳ khác; một số giám sát chuyên đề theo chỉ đạo của UBTVQH tại Phiên họp thứ 56…

Các ý kiến tại cuộc làm việc, đã tập trung làm rõ những thuận lợi, khó khăn, phương hướng triển khai các nhiệm vụ trọng tâm của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường theo hướng đổi mới tư duy, tầm nhìn, đổi mới phương thức làm việc để nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động đáp ứng yêu cầu đất nước trong kỷ nguyên mới.

Qua nghe báo cáo và các ý kiến phát biểu tại buổi làm việc với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cơ bản thống nhất với đánh giá về kết quả hoạt động, nhiệm vụ trọng tâm, các kiến nghị, đề xuất; đồng thời ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nỗ lực của Thường trực Ủy ban, các thành viên Ủy ban và cán bộ, công chức Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường trong thời gian qua khi đã hoàn thành một khối lượng công việc lớn và khó.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải nhìn thẳng vào thực tế: nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ khóa XVI sẽ nặng hơn, phức tạp hơn khi đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với yêu cầu tăng trưởng hai con số để thực hiện 2 mục tiêu 100 năm, đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước, nước ta phải trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường phải tập trung thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quốc hội lần thứ nhất và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, xác định rõ những công việc trọng tâm, trọng điểm, nhất là trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Dẫn ví dụ về việc Tổng Bí thư vừa họp về chiến lược phát triển công nghệ lượng tử, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, đối với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cần rà soát lại các luật, nghị quyết đã ban hành thời gian qua để xem đã có nội dung nào đề cập đến lĩnh vực công nghệ lượng tử hay chưa, nếu có thì ở mức độ nào. Nếu chưa có, thời gian tới phải phối hợp với Chính phủ để nghiên cứu, đề xuất chính sách phát triển lĩnh vực này.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Ủy ban phải có tư duy đi tắt, đón đầu. Không chỉ ban hành chính sách, mà còn phải giám sát xem chính sách đó được thực hiện như thế nào, có trúng không, có đúng không, có hiệu quả không.

“Chức năng của Quốc hội nói chung, của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nói riêng là lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Chính vì thế, các đồng chí phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đổi mới căn bản phương thức thực hiện nhiệm vụ mà Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Trung ương giao. Ủy ban phải có tầm nhìn chiến lược hơn, cách làm phải sáng tạo hơn, chủ động hơn, không chỉ làm đúng chức năng, đúng “bài” được giao, mà phải biết đi trước, đón đầu”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Không được phép đi sau thực tiễn, làm gì cũng phải đi đầu

Về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban nắm chắc chủ trương của Đảng, nhất là Văn kiện Đại hội XIV, các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các Ban Chỉ đạo Trung ương và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh là hoàn thiện thể chế khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, pháp luật phải quy định cơ chế bảo vệ cán bộ, nhà khoa học dám nghĩ, dám làm, dám đột phá công nghệ; cắt giảm tối đa các thủ tục xét duyệt, nghiệm thu mang tính hành chính, quan liêu trong nghiên cứu khoa học.

Đối với lĩnh vực năng lượng, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoàn thiện thể chế năng lượng mới, năng lượng xanh; thiết lập hành lang pháp lý để thu hút dòng vốn tư nhân đầu tư vào hạ tầng truyền tải điện, lưu trữ năng lượng và phát triển các nguồn năng lượng xanh, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.

Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải là đột phá chiến lược cao nhất, là động lực chính đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới; chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là một cuộc cách mạng sâu sắc về quan hệ sản xuất, là phương thức cốt lõi để nâng cao năng suất lao động và tinh gọn bộ máy... Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, các chỉ đạo này chính là mệnh lệnh hành động đối với Ủy ban khóa XVI.

Là cơ quan đầu mối tham mưu của Quốc hội về các lĩnh vực trọng yếu, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường không được phép đi sau thực tiễn, làm gì cũng phải đi đầu.

“Mỗi thành viên Ủy ban phải mang tư duy biện chứng của nhà khoa học, nhưng đồng thời phải có tinh thần dấn thân, quyết liệt của người kiến tạo chính sách; quyết tâm đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lượng trở thành đôi cánh đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc Việt Nam”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chức năng của Quốc hội nói chung, của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nói riêng là lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Chính vì thế, phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đổi mới căn bản phương thức thực hiện nhiệm vụ mà Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Trung ương giao. Ủy ban phải có tầm nhìn chiến lược hơn, cách làm phải sáng tạo hơn, chủ động hơn, không chỉ làm đúng chức năng, đúng “bài” được giao, mà phải biết đi trước, đón đầu.