Khánh Hoà: Tập huấn áp dụng sản xuất sạch hơn cho cộng đồng doanh nghiệp

Sáng 8/7, tại phường Nha Trang, Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội nghị tập huấn áp dụng sản xuất sạch hơn (SXSH) trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cho các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Sự kiện thuộc Chương trình khuyến công địa phương năm 2026, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và từng bước chuyển đổi theo hướng xanh.

Tham dự hội nghị có Tiến sĩ Nguyễn Thúy Lan Chi, Viện trưởng Viện Nghiên cứu An toàn, Sức khỏe và Môi trường; ông Lê Quốc Đạt, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Khánh Hòa; đại diện Sở Công Thương, các hội, hiệp hội cùng đông đảo doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh.

Chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Lê Quốc Đạt cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh đang diễn ra mạnh mẽ, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững buộc phải đổi mới công nghệ, hiện đại hóa quản trị và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Theo ông Đạt, Khánh Hòa đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường, hướng đến xây dựng nền kinh tế xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

"Hội nghị không chỉ cung cấp kiến thức về sản xuất sạch hơn mà còn chia sẻ các giải pháp thực tiễn để doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tăng sức cạnh tranh và thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường", ông Lê Quốc Đạt nhấn mạnh.

Trực tiếp truyền đạt thông tin tại hội nghị, Tiến sĩ Nguyễn Thúy Lan Chi cho biết, trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững, giảm phát thải, thực hiện ESG và Net Zero ngày càng trở thành điều kiện để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, sản xuất sạch hơn không còn chỉ là giải pháp tiết kiệm điện, nước hay giảm chi phí sản xuất.

Theo Tiến sĩ Lan Chi, sản xuất sạch hơn đã trở thành chiến lược quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế và phát triển bền vững.

Để triển khai hiệu quả, doanh nghiệp cần bắt đầu từ cam kết của lãnh đạo, thành lập nhóm phụ trách, khảo sát hiện trạng tiêu thụ nguyên liệu, năng lượng, nước và chất thải phát sinh. Trên cơ sở đó xác định các cơ hội cải tiến, lựa chọn giải pháp phù hợp, xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả và duy trì cải tiến liên tục.

Trong phần thực hành, các học viên được hướng dẫn xây dựng kế hoạch sản xuất sạch hơn theo 7 bước, từ đánh giá hiện trạng doanh nghiệp đến lựa chọn giải pháp ưu tiên và xây dựng kế hoạch duy trì lâu dài.

Theo các đại biểu, không phải mọi giải pháp sản xuất sạch hơn đều cần nguồn vốn lớn. Nhiều biện pháp có thể thực hiện ngay như sửa chữa rò rỉ nước, tắt thiết bị khi không sử dụng, chuẩn hóa quy trình vận hành, bảo trì máy móc định kỳ, theo dõi mức tiêu hao năng lượng hay nâng cao ý thức của người lao động.

Doanh nghiệp trăn trở với bài toán chi phí và lãng phí

Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp cũng chia sẻ những khó khăn trong quá trình triển khai sản xuất sạch hơn.

Đơn cử, bà Trần Thị Kim Loan, Chủ tịch HĐQT, kiêm Giám đốc Hợp tác xã VietGap Nha Trang cho biết, trong sản xuất nông nghiệp, bài toán lớn nhất là kiểm soát chi phí và hạn chế lãng phí. Dù đã xây dựng quy trình và định mức sử dụng vật tư nhưng việc thực hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào ý thức của người lao động, khiến chi phí phát sinh khó kiểm soát.

Theo bà Loan, hợp tác xã cũng gặp áp lực lớn về chi phí nước tưới khi sử dụng nguồn nước giếng khoan, trong khi lượng nước thất thoát sau tưới rất lớn. Việc đầu tư các giải pháp tái sử dụng nước hay công nghệ mới đòi hỏi nguồn vốn vượt quá khả năng của đơn vị.

Ở khâu sơ chế nông sản, tỷ lệ phế phẩm có thời điểm lên tới 50% do yêu cầu làm sạch để cung ứng cho hệ thống siêu thị. Mặc dù hợp tác xã đã thử nghiệm xử lý phụ phẩm thành phân hữu cơ nhưng hiệu quả chưa cao, phát sinh thêm chi phí xử lý.

Theo bà Loan, nhiều doanh nghiệp đều nhận thức được lợi ích của sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn, song rào cản lớn nhất vẫn là chi phí đầu tư, nguồn nhân lực và năng lực ứng dụng công nghệ.

Bên cạnh sản xuất sạch hơn, hội nghị cũng cập nhật các xu hướng mới như chuyển đổi số môi trường, kinh tế tuần hoàn và chuỗi cung ứng xanh.

Theo các đại biểu, việc ứng dụng công nghệ số để giám sát tiêu thụ điện, nước, quan trắc môi trường tự động hoặc ứng dụng AI và IoT trong quản lý sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp giảm lãng phí, nâng cao hiệu quả vận hành và tăng tính minh bạch.

Đối với kinh tế tuần hoàn, nhiều loại phụ phẩm hoàn toàn có thể được tái sử dụng hoặc tái chế để tạo ra giá trị mới, góp phần giảm chi phí nguyên liệu và giảm lượng chất thải phát sinh.

Các đại biểu cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay của nhiều doanh nghiệp không nằm ở công nghệ mà là thiếu dữ liệu, thiếu nhân lực chuyên trách và chưa hình thành văn hóa cải tiến liên tục.

Vì vậy, doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án đầu tư quy mô lớn mà có thể triển khai ngay các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế như kiểm tra rò rỉ nước, theo dõi điện năng theo từng khu vực sản xuất, chuẩn hóa quy trình vận hành, kiểm soát hao hụt nguyên vật liệu và xây dựng nhóm phụ trách sản xuất sạch hơn.

Thông qua chương trình tập huấn, Ban tổ chức kỳ vọng các doanh nghiệp sẽ từng bước thay đổi tư duy, xây dựng văn hóa cải tiến liên tục và đưa sản xuất sạch hơn trở thành một phần trong chiến lược phát triển lâu dài.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng ưu tiên các sản phẩm xanh và yêu cầu doanh nghiệp thực hiện ESG, giảm phát thải, sản xuất sạch hơn không chỉ giúp tiết giảm chi phí mà còn là "giấy thông hành" để doanh nghiệp Khánh Hoà tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, tiếp cận nguồn vốn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.